– Εγώ ήμουνα μανιώδης καπνιστής, έλεγε κάποιος. Κάπνιζα αμέτρητα τσιγάρα κάθε μέρα, και κατάντησα ψυχοσωματικό ράκος. Έφτασα στο σημείο να περνώ σοβαρές κρίσεις μελαγχολίας. Από την τελειωτική καταστροφή με έσωσε η παρέμβαση του στάρετς Αμβροσίου. Ένα γράμμα, που μου έστειλε, ήταν για μένα σωσίβιο. Το φυλάω σαν πολύτιμο κειμήλιο. Το έχω μάθει απ’ έξω. Στην αρχή απαριθμούσε τις ζημιές που προξενεί ο καπνός στο σώμα και στην ψυχή. Και κατέληγε: «”Τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό” (πρβ. Ματθ. 19:26)… Σας συνιστώ να θεραπεύσετε το πάθος σας με φάρμακα πνευματικά: Να εξομολογηθείτε με κάθε λεπτομέρεια όλες τις αμαρτίες που διαπράξατε από την παιδική σας ηλικία μέχρι σήμερα. Να ετοιμαστείτε για να μεταλάβετε τα άχραντα Μυστήρια. Να διαβάζετε καθημερινά όρθιος ένα ή περισσότερα κεφάλαια του Ευαγγελίου. Και όταν σας πιάνει μελαγχολία, να διαβάζετε πάλι το Ευαγγέλιο, ώσπου να περάσει, ή να κάνετε τριάντα τρεις μεγάλες μετάνοιες, τιμώντας την επίγεια ζωή του Κυρίου και την Αγία Τριάδα…». Ακολουθώντας τις υποδείξεις του, καθάρισα και δυνάμωσα την ψυχή μου. Έτσι, σύντομα κατόρθωσα να νικήσω το πάθος.
Κάποιος χριστιανός ρώτησε τον όσιο Αμβρόσιο της Όπτινα:
– Πάτερ, όταν, χωρίς να το θέλω, περνούν από τον νου μου αισχροί λογισμοί, αμαρτάνω;
Κι εκείνος αποκρίθηκε:
– Άκουσε, παιδί μου! Κάποιαν ασκήτρια, την Αικατερίνα Σενέισκαγια, την ταλαιπωρούσαν για πολύν καιρό αισχροί λογισμοί. Τελικά εμφανίστηκε ο Χριστός και την απάλλαξε απ’ αυτούς. «Πού ήσουνα τόσον καιρό, Κύριέ μου;», Τον ρώτησε η Αικατερίνα. «Ήμουνα μέσα στην καρδιά σου”, της απάντησε Εκείνος. “Στην καρδιά μου; Μα αυτή ήταν γεμάτη από ακάθαρτους λογισμούς!». «Ήμουνα στην καρδιά σου, γιατί εσύ κανέναν από τους λογισμούς αυτούς δεν αποδέχθηκες. Απεναντίας, προσπαθούσες να τους διώξεις. Και επειδή δεν μπορούσες, υπέφερες. Χάρη στον αγώνα σου, με κράτησες στην καρδιά σου».
Ποιο είναι, λοιπόν, το συμπέρασμα; Όταν δεν συγκατανεύουμε στους κακούς λογισμούς, δεν αμαρτάνουμε.
Ο μοναχός της Όπτινα π. Γεννάδιος διηγόταν ένα μάθημα που πήρε από τον όσιο Αμβρόσιο για τους λογισμούς:
– Δέκα χρόνια μετά τον ερχομό μου στην Όπτινα ορίστηκα βοηθός του κηπουρού. Επειδή υπήρχε πολλή δουλειά στους κήπους, μας βοηθούσαν και κοσμικοί εργάτες, κυρίως γυναίκες, που πληρώνονταν από τη μονή. Είχα δέκα χρόνια να έρθω σε επαφή με κοσμικούς, και η συνεργασία μαζί τους μου προξενούσε λογισμούς. Μια μέρα πήγα μαζί με άλλους αδελφούς στο κελί του στάρετς Αμβροσίου, στη σκήτη. Όταν βγήκε από το δωμάτιό του, μας είδε όλους και μας ευλόγησε. Έπειτα έριξε ένα προσεκτικό βλέμμα σ’ εμένα. Λες και διάβασε την εσωτερική μου κατάσταση. Σήκωσε το χέρι του και με τον αντιβραχίονα σκέπασε πολλές φορές τα μάτια του. Δεν άργησα να καταλάβω τη σημασία της ενέργειάς του. Ήταν σαν να μου έλεγε: «Αν θέλεις να ησυχάσουν οι λογισμοί, να προσέχεις τα μάτια σου».
Από το βιβλίο: Πνευματική Ανθολογία από τους βίους και τους λόγους των Αγίων της Ρωσίας. Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2018, σελ. 198, 204, 209.