« Η δική μας αμαρτωλότητα μάς εμποδίζει να φλογιστούμε από το Πνεύμα το Άγιο και να γεμίσουμε με ιερό ζήλο, πίστη και ενθουσιασμό, ώστε να μεταδώσουμε το φως του Χριστού στους άλλους, όπως συνέβη στην περίπτωση των Αποστόλων. Και όχι μόνο αυτό. Με την εσφαλμένη παρουσίαση του Χριστιανισμού, προκαλούμε την απώλεια ενδιαφέροντος σε όσους αναζητούν τον Χριστό. Κάθε μας αμαρτία, όσο μικρή κι αν φαίνεται, κάθε συμβιβασμός με το πονηρό περιβάλλον του σατανικού κόσμου, αποτελεί εμπόδιο για το Ευαγγέλιο ». Αυτά τα έξοχα, μεταξύ άλλων, αναφέρει ο Αρχιεπίσκοπος Κένυας κ. Μακάριος αποκλειστικά στην «Κιβωτό της Ορθοδοξίας», με ένα ιδιαίτερα γλαφυρό ιεραποστολικό κείμενο, που αναφέρεται εν γένει στις δυσκολίες που συναντά ο ιεραπόστολος του Χριστού στην αφρικανική γη.
Στην παρούσα κατάσταση, παραθέτουμε το πρώτο μέρος του κειμένου του κ. Μακαρίου, καθώς το επόμενο, το δεύτερο, θα ακολουθήσει στο επόμενο φύλλο, την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου.
Έχει ιδιαίτερη σημασία ο τρόπος και το όλο περιεχόμενο του άρθρου, καθώς, ως γνωστόν, ο κ.Μακάριος χαίρει του σεβασμού και της καθολικής εκτιμήσεως του Χριστεπωνύμου πληρώματος, εντός και εκτός ελληνικής επικράτειας, όλως δε ιδιαιτέρως, στον αφρικανικό αμπελώνα του Χριστού, που επί σειρά ετών αναλώνεται και θυσιάζεται καθημερινώς για τις αθώες ψυχές που συναντά στο διάβα του.
Ακολουθεί το κείμενο του Αρχιεπισκόπου Κένυας κ. Μακαρίου:
Η σκέψη της ιεραποστολικής δράσης στην Αφρική, για πολλούς ανθρώπους στο παρελθόν, ήταν μια τρομακτική ιδέα, με τόσα πολλά περιστατικά ασθενειών, τις δυσκολίες και τον καυτό ήλιο της ηπείρου νότια της Σαχάρας, για να μην αναφέρουμε τους κινδύνους από τα άγρια ζώα. Για τους λιγόψυχους, αυτή ήταν μια πραγματική και δικαιολογημένη ανησυχία. Με αυτό δεν θέλω να υπονοήσω ότι όλοι οι ιεραπόστολοι που τόλμησαν να εισέλθουν στην καρδιά της Αφρικής ήταν απλώς τολμηροί και περιπετειώδεις, χωρίς μέριμνα για την ευημερία τους. Όχι, χρειάζεται μια πεποίθηση βαθύτερη από μια απλή περιπέτεια για να αφήσει κανείς πίσω του ό,τι αγαπά και να μεταφέρει το Ευαγγέλιο του Χριστού στο άγνωστο. Χρειάζεται η δύναμη του Αγίου και Ζωοποιού Πνεύματος.
Δεν θα ήταν αλήθεια να πω ότι ήμουν απόλυτα προετοιμασμένος για την ιεραποστολή στην Αφρική. Για παράδειγμα, είχα ακούσει για τους ψύλλους της άμμου μόνο από ιστορίες, κι όμως μου επιφύλαξαν μια ηχηρή υποδοχή. Από τις μεγάλες αποστάσεις που καλύπτονται με τα πόδια, μέχρι το πολιτισμικό σοκ και το γλωσσικό φράγμα, η μόνη παρηγοριά για έναν ιεραπόστολο σε μια ξένη γη είναι η απλότητα της αφρικανικής ζωής.
ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ
Ενώ η πλειονότητα της ανθρωπότητας είχε το προνόμιο να ακούσει το γλυκό και σωτήριο μήνυμα του Ευαγγελίου, «μένει έτι πολλή γη προς κατάκτηση» (Ιησούς του Ναυή 13:1). Ο Θεός είχε έναν τέλειο λόγο όταν είπε αυτά τα λόγια στον Ιησού του Ναυή.
Όταν πλέον ήταν γέρος και προχωρημένος σε ηλικία, ο Ιησούς του Ναυή είχε αφιερώσει τη ζωή του στην κατάκτηση της γης που ο Θεός είχε υποσχεθεί στον λαό Του, τον Ισραήλ, μέρος της οποίας είχε ήδη κατακτήσει ο Μωυσής. Και όμως, υπήρχε ακόμη πολλή γη «προς κατάκτηση» και διαμοιρασμό στις φυλές του Ισραήλ.
Ο λόγος που επέλεξα αυτό το απόσπασμα είναι επειδή πιστεύω ακράδαντα ότι, παρά τα πολλά χρόνια έντονης ιεραποστολικής προσπάθειας, εξακολουθούν να υπάρχουν αμέτρητοι άνθρωποι που δεν έχουν ακούσει για τον Κύριο Ιησού Χριστό, που πέθανε πάνω στο Σταυρό για τους αμαρτωλούς. Αυτοί οι άνθρωποι εξακολουθούν να κάθονται «εν χώρα και σκιά θανάτου» (βλ. Ματθαίος 4:16). Και όχι μόνο στην Αφρική ή την Ασία, αλλά και στην καρδιά της πολιτισμένης Αμερικής και ακόμη και της Ευρώπης.
Παρόλο που έχουν ακούσει το Ευαγγέλιο, και παρά το γεγονός ότι είναι τακτικοί εκκλησιαζόμενοι, οι άνθρωποι λατρεύουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα, την περιουσία τους και τις φιλοδοξίες τους. Συνεπώς, για κάθε ευσεβή λειτουργό του Ευαγγελίου, «μένει έτι πολλή γη προς κατάκτηση»· παραμένουν χιλιάδες ευκαιρίες για ευαγγελισμό.
Ο ευαγγελισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιεραποστολικής δράσης. Φυσικά, πρέπει να υπάρχει κάποια ισορροπία μεταξύ του ευαγγελισμού και άλλων πτυχών της ιεραποστολικής αποστολής, όπως η ιατρική ή η εκπαιδευτική εργασία. Ωστόσο, ο χριστιανός ιατρός, για παράδειγμα, δεν πρέπει να χάνει την ευκαιρία να κατευθύνει τον ασθενή του προς τον ιατρό των ψυχών και των σωμάτων. Η ιατρική, η εκπαίδευση ή οποιαδήποτε άλλη μορφή φιλανθρωπικής ή κοινωνικής εργασίας οφείλουν να είναι υπηρέτες του Ευαγγελίου και να μην υπερισχύουν της διακήρυξής του. Το κύριο έργο των Αποστόλων ήταν να κηρύξουν την Καλή Αγγελία στους πτωχούς, όχι να ιδρύσουν σχολεία ή κλινικές. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα υπόλοιπα υποβαθμίζονται σε σημασία· αντιθέτως, είναι εξίσου απαραίτητα.
Υπάρχει μία και μοναδική αποστολή της Εκκλησίας: να ελευθερώσει τον κόσμο από την κυριαρχία του σατανά, τη δουλεία του θανάτου, της αμαρτίας και κάθε άλλης μορφής δεσμά. Αυτή η απελευθέρωση είναι το αληθινό Ευαγγέλιο για την ανθρωπότητα. Επομένως, η διακονία του ευαγγελισμού είναι μια διακονία απελευθέρωσης.
Η απελευθέρωση, στο πλαίσιο της ιεραποστολικής δράσης στην Αφρική, ερμηνεύεται συνήθως σε σχέση με την αντιμετώπιση της φτώχειας, των ασθενειών και του αναλφαβητισμού. Ο Μεσσίας χρίστηκε «διά να κηρύξω εις τους αιχμαλώτους ελευθερίαν… διά να αποστείλω τους συντετριμμένους εν ελευθερία» (Λουκᾶς 4:18).
Στο δύσκολο έργο του ευαγγελισμού προστίθεται πλέον το ακόμη δυσκολότερο έργο του επανευαγγελισμού· όλο και περισσότεροι ονομαστικοί πιστοί χρειάζεται να προκληθούν εκ νέου με το μήνυμα του Ευαγγελίου. Το Ευαγγέλιο είναι η αλήθεια, η αλήθεια που ελευθερώνει τους αιχμαλώτους. Η αποστολή είναι πάντα να μεταφερθεί αυτό το ίδιο Ευαγγέλιο στις μάζες, όπου κι αν βρίσκονται, παρά τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στον δρόμο.
Γιατί αποκαλώ τον ευαγγελισμό δύσκολο έργο; Θα αναφέρω τώρα μερικά από τα κύρια εμπόδια που συναντά κάθε ευαγγελιστής στο έργο του.
Το πρώτο και μεγαλύτερο εμπόδιο είναι ο ίδιος ο άρχοντας του σκότους. Αυτό μπορεί να ακούγεται παράλογο στους χριστιανούς του 21ου αιώνα, αλλά είναι αλήθεια, και όποιος έχει εργαστεί για τον Θεό μπορεί να το επιβεβαιώσει.
Ο ευαγγελισμός αποτελεί άμεση επίθεση στην κυριαρχία του σατανά. Συνεπώς, εκείνος δεν μένει αδρανής. Προσπαθεί να ματαιώσει τη διακονία της Εκκλησίας. «Διότι το μυστήριον της ανομίας ήδη ενεργείται» (2 Θεσσαλονικείς 2:7). Σήμερα, ο διάβολος χρησιμοποιεί νέες μεθόδους. Αξιοποιεί την εκπαίδευση, την τεχνολογία και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για να αποχριστιανοποιήσει την ανθρωπότητα. Ο σύγχρονος άνθρωπος, από τη νηπιακή του ηλικία, επηρεάζεται από όλες αυτές τις δαιμονικές μεθόδους, τις οποίες δεν θεωρεί καθόλου κακές· για εκείνον είναι κάτι το φυσιολογικό.
Τα μέσα ενημέρωσης, και ιδιαίτερα τα κοινωνικά δίκτυα, είναι σήμερα το πιο κοφτερό εργαλείο του διαβόλου. Ένα μεγάλο μέρος όσων ακούμε, βλέπουμε ή διαβάζουμε είναι μολυσμένο από το θανατηφόρο δηλητήριο της αμαρτίας.
Ένα άλλο εμπόδιο είναι η δική μας αμαρτωλότητα. Μας εμποδίζει να φλογιστούμε από το Πνεύμα το Άγιο και να γεμίσουμε με ιερό ζήλο, πίστη και ενθουσιασμό, ώστε να μεταδώσουμε το φως του Χριστού στους άλλους, όπως συνέβη στην περίπτωση των Αποστόλων.
Και όχι μόνο αυτό. Με την εσφαλμένη παρουσίαση του Χριστιανισμού, προκαλούμε την απώλεια ενδιαφέροντος σε όσους αναζητούν τον Χριστό. Κάθε μας αμαρτία, όσο μικρή κι αν φαίνεται, κάθε συμβιβασμός με το πονηρό περιβάλλον του σατανικού κόσμου, αποτελεί εμπόδιο για το Ευαγγέλιο.
Πρέπει να ομολογήσω ότι η πρόκληση σήμερα είναι μεγαλύτερη από οποιαδήποτε έχω αντιμετωπίσει στα πάνω από τριάντα χρόνια της ιεραποστολικής μου δράσης στην Αφρική.
Ένα σημαντικό πρόβλημα στην Αφρική είναι πολιτισμικό. Είναι σημαντικό να ευαγγελίζει κανείς τους ανθρώπους χωρίς να επισκιάζει την πολιτιστική τους κληρονομιά. Ωστόσο, ορισμένοι αφρικανικοί πολιτισμοί μπορούν τελικά να εκκοσμικεύσουν τους ανθρώπους, ακόμη και μετά τον ευαγγελισμό. Δεν είναι όλοι ικανοί να ενσωματώσουν τα ωφέλιμα στοιχεία της κουλτούρας τους στη χριστιανική τους ζωή. Έτσι, ο σύγχρονος άνθρωπος καταλήγει να οργανώνει τη ζωή του ανεξάρτητα από τον Θεό, σαν να υπάρχει ο Θεός μόνο έξω από τον πολιτισμό του.
Η εκκοσμικευμένη κοινωνία μας μπορεί να ανέχεται την Εκκλησία ως μία από τις πολλές αξίες του πολιτισμού μας ή ως έναν εθνικό θεσμό που, μέσω των εορτών και των τελετών του, προσδίδει μια εορταστική νότα στη μονοτονία της ζωής μας. Επιπλέον, πολλοί λεγόμενοι πιστοί έχουν αυτό που αποκαλείται «θρησκεία της Κυριακής». Περνούν ολόκληρη την εβδομάδα ως άπιστοι, αλλά πηγαίνουν στις ακολουθίες της Κυριακής, ενώ οι πολιτιστικές τους πρακτικές κυριαρχούν στη ζωή τους.
Η αλήθεια είναι ότι ο Χριστός απουσιάζει από τη ζωή τους. Δεν υπάρχει αληθινός ευαγγελισμός αν δεν κηρύττεται το όνομα, η διδασκαλία, η ζωή, οι υποσχέσεις, η Βασιλεία και το μυστήριο του Ιησού από τη Ναζαρέτ, του Υιού του Θεού. Για να ευαγγελίσει κανείς αληθινά στην Αφρική και να έχει καρποφόρο ιεραποστολή, πρέπει να μάθει τους διάφορους πολιτισμούς.
Πάντοτε εξετάζουμε τα εμπόδια σε κάθε πρωτοβουλία· στην προκειμένη περίπτωση, στην ιεραποστολή και τον ευαγγελισμό. Ποια μπορεί να είναι τα απαραίτητα προσόντα για ένα τέτοιο έργο; Μήπως ένα πτυχίο θεολογίας; Ίσως! Μοναστική εμπειρία; Πιθανώς, αλλά όχι πάντα! Τι λοιπόν;
Το βασικό προσόν είναι η προσωπική γνώση του Μεσσία, και μάλιστα όπως διδάσκεται από την Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία μας. Κάθε σενάριο που στερείται αυτού γίνεται εμπόδιο για την ιεραποστολή. Αυτό συνεπάγεται σοβαρό ενδιαφέρον του μελλοντικού ευαγγελιστή για την πνευματική του πρόοδο.
Με εμφανή ελαττώματα στη δική του ζωή, πώς θα μπορέσει ο μελλοντικός ευαγγελιστής να ωφελήσει κάποιον άλλον και να τον καλέσει σε μια συνάντηση με τον Χριστό; Αυτή η ανησυχία διατυπώνεται ξεκάθαρα από τον ίδιο τον Κύριο: «Πώς δύνασαι να λέγεις προς τον αδελφόν σου· Αδελφέ, άφες να εκβάλω το ξυλάριον το εν τω οφθαλμώ σου, ενώ συ δεν βλέπεις το δοκάριον το εν τω ιδίω σου οφθαλμώ;» (Λουκάς 6:42).
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ένθερμος υποστηρικτής του ιεραποστολικού έργου, σχολιάζει…
Ας προσπαθήσουμε να πείσουμε τους άλλους με τη ζωή μας και όχι μόνο με λόγια. Διότι, ακόμη και αν μπορούμε να μιλήσουμε με μεγάλη φιλοσοφική ικανότητα, αλλά δεν δίνουμε το παράδειγμα μιας θεοσεβούς ζωής, δεν υπάρχει κανένα όφελος.
Οι άπιστοι δίνουν περισσότερη προσοχή στα έργα μας παρά στα λόγια μας. Αν τους περιγράφουμε τις δόξες της αιωνιότητας, αλλά παραμένουμε προσκολλημένοι στις απολαύσεις της γης, τότε αντιφάσκουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Μια ακόμη απαραίτητη προϋπόθεση είναι το βαθύ αίσθημα ευθύνης για τις ψυχές εκείνων που «απολλύονται ελλείψει γνώσεως» (Ωσηέ 4:6), που είναι παγιδευμένοι στη λάσπη της αμαρτίας ή στο σκοτάδι των ψευδών διδασκαλιών. Πράγματι, η ευθύνη μας απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους είναι τεράστια. Αυτό, όμως, δεν τους απαλλάσσει από την προσωπική τους ευθύνη, αφού εκείνοι είναι που επέλεξαν ελεύθερα τον δρόμο τους.
Πού, λοιπόν, υπεισέρχεται ο φόβος του αγνώστου; Η δική μας αδιαφορία, δειλία και αδράνεια συμβάλλουν στην απώλεια τόσων ψυχών. Όπως ανέφερα νωρίτερα, οι πολιτισμικές διαφορές και τα γλωσσικά εμπόδια, μεταξύ άλλων, θα κρατήσουν πολλούς σε απόσταση.
Ήμουν λοιπόν φοβισμένος για την αποστολή μου στην Αφρική; Ίσως, ως έναν βαθμό. Ωστόσο, με τη βεβαιότητα της παραπάνω διακήρυξης, οφείλουμε να αναλάβουμε το ευαγγελιστικό έργο. Ας ακούσουμε για άλλη μια φορά την προειδοποίηση του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου: «Καθένας από εμάς είναι υπεύθυνος για τη σωτηρία του πλησίον του».
Πάνω απ’ όλα, ο ευαγγελισμός βασίζεται στην αυταπάρνηση και τη θυσία. Όπως συμβαίνει σε κάθε σπουδαίο επίτευγμα, έτσι και στον ευαγγελισμό απαιτούνται θυσίες, προσπάθεια και κόπος. Καμία μεγάλη επιτυχία δεν έρχεται με ευκολία και ανάπαυση.
Ωστόσο, ο ιεραποστολικός κόπος θα φέρει αναπόφευκτα μεγάλη ειρήνη και χαρά. Αυτό μπορώ να το επιβεβαιώσω από την προσωπική μου εμπειρία.
Η αυταπάρνηση συνδέεται άμεσα με την υπομονή· υπομονή σε όλες τις δυσκολίες. Το «ψάρεμα» των ανθρώπων απαιτεί υπομονή σε κάθε κατάσταση και περίσταση. Ως εργάτες του θερισμού του Κυρίου, οφείλουμε να εργαζόμαστε με επιμονή και υπομονή. Οι μεταστροφές δεν γίνονται άμεσα. Ίσως εμείς απλώς σπείρουμε τον σπόρο, κάποιος άλλος τον ποτίσει, και κάποιος τρίτος θερίσει. Όμως αυτό δεν έχει σημασία. Ο Θεός θα ανταμείψει κάθε εργάτη Του ανάλογα με τον κόπο του.
Ο ευαγγελισμός απαιτεί διάκριση και ευγένεια. Χωρίς κατήφεια και επιτιμητικό ύφος, αλλά με πραότητα και, ακόμα περισσότερο, με σεβασμό, γεμάτοι από τη χαρά που είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος, πρέπει να μιλάμε στους άλλους για το χαρμόσυνο μήνυμα της σωτηρίας δια της πίστεως στον Ιησού Χριστό.
(Συνεχίζεται…)