Είναι η δεύτερη φορά που συλλαμβάνονται οι απόστολοι. Την πρώτη δέχθηκαν απειλές· τη δεύτερη φυλακίζονται· την τρίτη θα τους δείρουν. Γιατί; «Δια το διδάσκειν αυτούς τον λαόν και καταγγέλλειν εν τω Ιησού την ανάστασιν των νεκρών» (Πραξ. 4:2). Είναι η αρχή των διωγμών κατά της Εκκλησίας. Μετά από λίγο θα χυθεί και αίμα, το αίμα του πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Θα επακολουθήσουν φοβεροί και φρικτοί διωγμοί, στους οποίους θα χυθούν ποταμοί αιμάτων και εκατομμύρια ανθρώπων θα βασανισθούν και θα θανατωθούν διότι ομολογούν τον Χριστό. Διωγμοί από Ιουδαίους και από εθνικούς. Διωγμοί με όπλα, με βάσανα, αλλά και με νόμους, με τον λόγο και τη γραφίδα· διασυρμός και πολεμική κατά της Εκκλησίας, άλλοτε ηπιότερη και συγκεκαλυμμένη, άλλοτε σφοδρή και απροκάλυπτη. Συνεχίσθηκαν δε και συνεχίζονται πάντοτε οι διωγμοί, διότι δεν έπαυσε ούτε θα παύσει ο αρχηγός της πονηρίας, ο εχθρός της σωτηρίας μας, να εξεγείρει τα όργανά του κατά του οργανισμού της σωτηρίας: άλλοτε τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, άλλοτε άλλους άρχοντες, άλλοτε δήθεν διανοουμένους και επιστήμονες, άλλοτε σκοτεινά συγκροτήματα, όπως στις ημέρες μας τη Μασονία και τον Χιλιασμό.
Σκοπός των διωγμών; Η διάλυση, η εξαφάνιση της Εκκλησίας. Επιτεύχθηκε; Κάθε άλλο. Στον μακραίωνα αυτό πόλεμο ηττημένη δεν είναι η Εκκλησία αλλά οι εχθροί της. Η Εκκλησία είναι η νικήτρια. Το ομολογούν φίλοι και εχθροί. Έτσι ο ιερός Χρυσόστομος λέει: «Οι πολεμήσαντες απώλοντο, αύτη δε υπέρ τον ουρανόν αναβέβηκεν». Ο δε Βολταίρος, συγκρίνοντας τον Χριστιανισμό με τις άλλες θρησκείες, παρατηρεί ότι «μόνος ο Χριστιανισμός έμεινε επί ποδός… αναλλοίωτος όπως ο Θεός που τον ίδρυσε». Οι δε σύγχρονοι διώκτες στη Ρωσία ομολογούν ότι μετά από 60 χρόνια διωγμών δεν κατόρθωσαν να ξεριζώσουν την πίστη· και ούτε βέβαια θα το κατορθώσουν.
Τι μαρτυρούν αυτά; Τι άλλο παρά την θεία καταγωγή της Εκκλησίας; Ο σοφός Γαμαλιήλ είπε προς το συνέδριο που δίκαζε τους αποστόλους: «Προσέχετε εαυτοίς επί τοις ανθρώποις τούτοις τι μέλλετε πράσσειν… ότι εάν η εξ ανθρώπων η βουλή αύτη ή το έργον τούτο, καταλυθήσεται· ει δε εκ Θεού εστιν, ου δύνασθε καταλύσαι αυτό, μή ποτε και θεομάχοι ευρεθήτε» (Πραξ. 5:35,38-39). Συνέβη το δεύτερο: η Εκκλησία δεν καταλύθηκε, διότι την ίδρυσε και την προστατεύει και την κυβερνά ο νικητής του θανάτου, ο Υιός του Θεού του ζώντος. Νίκησε τον θάνατο· και δεν θα νικούσε τους ανθρώπους;
Η μελέτη της πάλης αυτής και του αποτελέσματός της είναι πολύ επίκαιρη και διδακτική για όλους μας. Επίκαιρη, διότι και σήμερα διεξάγεται πόλεμος κατά της Εκκλησίας· σε άλλες μεν χώρες φανερός και κηρυγμένος· στη δική μας δε ακήρυκτος και ύπουλος. Δεν κλείσθηκαν μεν οι ναοί και δεν απαγορεύεται σε κανέναν το θρήσκευμα· καταβάλλεται όμως συστηματική προσπάθεια με τη διάδοση αθεϊστικών και αντιχριστιανικών ιδεών, με τη μεγαλοποίηση και διαπόμπευση των σφαλμάτων των Χριστιανών και μάλιστα των κληρικών, με τον διασυρμό και την ειρωνεία των ανθρώπων που θρησκεύουν και με πλήθος άλλα μέσα να καταρρακωθεί το κύρος της Εκκλησίας και να πεισθούν οι οπαδοί της να την εγκαταλείψουν. Και μπροστά στον πόλεμο αυτό πολλοί μεν, είτε διότι πείθονται ότι η Εκκλησία είναι πλέον ετοιμοθάνατη είτε από δειλία και καιροσκοπία, προσχωρούν στο αντίπαλο στρατόπεδο· οι δε πιστοί και ευσεβείς είναι φυσικό να πονούν και να θλίβονται για την κατάσταση αυτή.
Αλλά ας προσέξουμε όλοι το αποτέλεσμα των μέχρι τώρα διωγμών. Ας το προσέξουν πρώτα όσοι πολεμούν την Εκκλησία, για να μην επαίρονται νομίζοντας ότι θα πετύχουν ό,τι δεν πέτυχαν οι προηγούμενοι διώκτες. Θα πάθουν ό,τι έπαθαν κι εκείνοι, αν δεν μετανοήσουν: θα συντριβούν· διότι «ο πεσών επί τον λίθον τούτον συνθλασθήσεται· εφ’ ον δ’ αν πέση, λικμήσει αυτόν» (Ματθ. 21:44).
Ας το προσέξουν δεύτερον οι δειλοί και λιποτάκτες Χριστιανοί, οι οποίοι φοβούνται ήττα της Εκκλησίας και αυτομολούν προς την παράταξη των διωκτών ή υποστέλλουν τη σημαία τους, φοβούμενοι να εκδηλωθούν ως Χριστιανοί. Ας μη νομίζουν ότι θα βρεθούν μεταξύ των νικητών· η Εκκλησία θα είναι η νικήτρια, αυτοί δε οι ηττημένοι.
Ας το προσέξουμε τέλος τα πιστά μέλη της Εκκλησίας, για να μη παρασυρθούμε κι εμείς από τον εναντίον της πόλεμο ούτε να πέσουμε σε μελαγχολία και απελπισία για τις φαινομενικές επιτυχίες των εχθρών της και για την πτώση πολλών μελών της. Οι επιτυχίες των εχθρών είναι επιφανειακές και προσωρινές. Οσοιδήποτε δε κι αν αποσκιρτήσουν από την Εκκλησία, δεν πρέπει να φοβούμαστε. Η νίκη μίας παρατάξεως δεν εξαρτάται από την αριθμητική υπεροχή της αλλά από την ποιότητα των μαχητών και από το αγωνιστικό τους φρόνημα. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για την Εκκλησία, η οποία έχει στο πηδάλιό της τον Χριστό.
Ας μη δειλιάζουμε λοιπόν κι ας μην απελπιζόμαστε. Η νίκη ανήκει πάντοτε στην Εκκλησία. «Αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών» (Α’ Ιω. 5:4). Ας μένουμε πάντα πιστά, ζωντανά και αγωνιστικά μέλη της Εκκλησίας, για να αξιωθούμε να μετάσχουμε και στον αιώνιο θρίαμβό της.
(Άγιοι Απόστολοι 29/4/1979)
Από το βιβλίο: Πρωτοπρεσβ. Κωνσταντίνου Παπαγιάννη (†), ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΩΝ. Εκδόσεις «Το Περιβόλι της Παναγίας», Θεσσαλονίκη 2024, σελ. 27.