Dogma

Έρευνα Eteron: Τι πιστεύουν οι Έλληνες για τους νεκρούς του Πολυτεχνείου και τη δικτατορία

Συμπληρώνονται φέτος 50 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πανελλαδική έρευνα «Ακτινογραφία της Ακροδεξιάς» που διενήργησε η aboutpeople για λογαριασμό του Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή από τις 17 έως τις 20 Οκτωβρίου 2023.

Στην έρευνα για το Πολυτεχνείο συμμετείχαν 3.058 άντρες και γυναίκες απ’ όλη την Ελλάδα, ενώ ρωτήθηκαν για την 21η Απριλίου, αλλά και γενικά για τις δικτατορίες;

το 81,8% διαφωνεί και μάλλον διαφωνεί,

ενώ το 15,7% συμφωνεί και μάλλον συμφωνεί.

H συγκεκριμένη ερώτηση αφορά γενικά τη δικτατορία και όχι τη δικτατορία της 21ης Απριλίου.

Οι απαντήσεις με βάση την ηλικιακή κατηγορία των ερωτηθέντων, δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερες διακυμάνσεις, με εξαίρεση την ηλικιακή κατηγορία 17-24 όπου το ποσοστό συμφωνίας παρουσιάζεται σχετικά αυξημένο (19%).

Σχετικά αυξημένο είναι επίσης το ποσοστό στους άντρες έναντι των γυναικών (18,6% έναντι 12,9%) και στους έχοντες/ουσες δευτεροβάθμια εκπαίδευσης συγκριτικά με όσες/ους έχουν τριτοβάθμια (20,3% έναντι 13%).

Σε ό,τι αφορά τις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ψήφο στις εκλογές του περασμένου Ιουνίου, τα αποτελέσματα είναι τα εξής ως προς τα ποσοστά θετικής απάντησης:

ΝΔ 15%

ΣΥΡΙΖΑ 5,7%

ΠΑΣΟΚ 9,1%

ΚΚΕ 4,9%

Σπαρτιάτες 65,9%

Ελληνική Λύση 45,6%

Νίκη 47,4%

Πλεύση Ελευθερίας 15,4%

Σε ό,τι αφορά τις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ιδεολογική αυτοτοποθέτηση, τα αποτελέσματα είναι τα εξής ως προς τα ποσοστά θετικής απάντησης:

Αριστερά 6%

Κεντροαριστερά 7,4%

Κέντρο 11,7%

Κεντροδεξιά 16,6%

Δεξιά 37,3 %

Δεν πιστεύω σε αυτούς τους διαχωρισμούς 23%

Παρά τη μεγάλη δυσαρέσκεια που καταγράφεται για τη λειτουργία της δημοκρατίας (στην έρευνά μας ανέρχεται στο 70,8%), η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών υποστηρίζει τη δημοκρατία σε κάθε περίπτωση. Με βάση τη διατύπωση του ερωτήματος («σε ορισμένες περιπτώσεις η δικτατορία είναι προτιμότερη») το 15,7% που απαντάει θετικά, δεν ασπάζεται κατ’ ανάγκη στο σύνολό της μια ολοκληρωμένη αντιδημοκρατική/αντικοινοβουλευτική τοποθέτηση. Ωστόσο, αυτή η μερίδα πολιτών είναι σαφώς δεκτική σε τέτοιου είδους ρητορεία. Ειδικά, αν λάβουμε υπόψη ότι οι θετικές απαντήσεις καταγράφονται σχεδόν στο σύνολό τους στη δεξιά αυτοτοποθέτηση, γίνεται αντιληπτό το ιδεολογικό πρόσημό τους.

Σε ό,τι αφορά τις κομματικές προτιμήσεις των ερωτηθέντων, δεν εκπλήσσει ότι οι θετικές απαντήσεις συγκεντρώνονται στα τρία ακροδεξιά κόμματα, με προεξάρχοντες τους Σπαρτιάτες. Ίσως θα έπρεπε να εκπλήσσει ότι καταγράφεται ένα 32,7% στους Σπαρτιάτες που απορρίπτει σε κάθε περίπτωση τη δικτατορία. Επίσης, έχει ενδιαφέρον ότι η διαφορά που υπάρχει στην αποδοχή της δικτατορίας μεταξύ των ψηφοφόρων των Σπαρτιατών και αυτών της Ελληνικής Λύσης και της Νίκης. Οι θετικές γνώμες στους Σπαρτιάτες ανέρχονται στο 65,9%, ενώ στην Ελληνική Λύση στο 46,6% και τη Νίκη στο 47,4% -βλέπουμε δηλαδή μια διαφορά περίπου στις 20 μονάδες. Αξίζει επίσης να σημειωθεί το 15% των θετικών απαντήσεων στους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας.

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου

Στο ερώτημα αν η δικτατορία της 21ης Απριλίου είχε και θετικές όψεις,

το 70,9% διαφωνεί και μάλλον διαφωνεί,

το 19,7% συμφωνεί και μάλλον συμφωνεί,

ένα 9,4% δεν εκφράζει άποψη.

Στις απαντήσεις με βάση την ηλικιακή κατηγορία των ερωτηθέντων,η ηλικιακή κατηγορία 17-24 καταγράφει το μικρότερο ποσοστό θετικών απαντήσεων (12,6%), ενώ η ηλικιακή ομάδα 55-64 το μεγαλύτερο (22,8%). Θα μπορούσε να γίνει λόγος και για αντιστροφή της εικόνας σε σχέση με τη γενικής ερώτηση για τη δικτατορία. Ωστόσο, δεν μπορεί να παραβλεφθεί το 19% του «Δεν ξέρω-Δεν απαντώ» που καταγράφεται στην ηλικιακή ομάδα 17-24.

Σχετικά αυξημένο είναι επίσης το ποσοστό στους άντρες έναντι των γυναικών (22,9% έναντι 16,8%), στους έχοντες/ουσες δευτεροβάθμια εκπαίδευσης σε σχέση με όσες/ους έχουν τριτοβάθμια (25,5% έναντι 16,5%), καθώς και στους διαμένοντες εκτός Αττικής έναντι των κατοίκων του Λεκανοπεδίου (22,3% έναντι 16,6%).

Σε ό,τι αφορά τις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ψήφο στις εκλογές του περασμένου Ιουνίου, τα αποτελέσματα είναι τα εξής ως προς τα ποσοστά θετικής απάντησης:

ΝΔ 23,9%

ΣΥΡΙΖΑ 6,4%

ΠΑΣΟΚ 10%

ΚΚΕ 4,7%

Σπαρτιάτες 68,3%

Ελληνική Λύση 56,9%

Νίκη 55,9%

Πλεύση Ελευθερίας 16,8%

Σε ό,τι αφορά τις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ιδεολογική αυτοτοποθέτηση, τα αποτελέσματα είναι τα εξής ως προς τα ποσοστά θετικής απάντησης:

Αριστερά 4,7%

Κεντροαριστερά 9,4%

Κέντρο 13,8%

Κεντροδεξιά 26,1%

Δεξιά 50,7%

Δεν πιστεύω σε αυτούς τους διαχωρισμούς 27,9%

Παρατηρήσεις

Οι θετικές απαντήσεις στην ερώτηση σχετικά με τα υποτιθέμενα «θετικά» της δικτατορίας είναι κατά 4 μονάδες αυξημένες σε σχέση με τις θετικές απαντήσεις στην ερώτηση γενικά περί δικτατορίας. Αν τώρα προσθέσουμε τις απαντήσεις «Δεν ξέρω – Δεν απαντώ» φτάνουμε σε ένα 29,1% που δεν απορρίπτει ολοκληρωτικά τη χούντα. Προφανώς το να πιστεύεις ότι είχε και κάποια «θετικά» η χούντα ή (πολύ περισσότερο) να μην απαντάς δεν σημαίνει πλήρη αποδοχή μιας φασίζουσας αντιδημοκρατικής ιδεολογίας. Δείχνει όμως αμφιβολία ή και αμφισβήτηση για τις δημοκρατικές αξίες. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη την κομματική και την ιδεολογική τοποθέτηση όσων απαντούν θετικά, καθίσταται σαφές ότι έχουμε να κάνουμε με συνειδητοποιημένες στάσεις -και γι’ αυτό ανησυχητικές.

Τα πολύ υψηλά ποσοστά θετικών ψηφοφόρων στους ψηφοφόρους των ακροδεξιών κομμάτων (Σπαρτιάτες 68,3%, Ελληνική Λύση 56,9%, Νίκη 55,9%) μάλλον είναι αναμενόμενα. Πιο πολύ κάνει εντύπωση κάνει το 23,9% των νεοδημοκρατών που θεωρούν ότι υπήρχαν και «θετικά» στη δικτατορία της 21ης Απριλίου.

Οι νεκροί του Πολυτεχνείου

Στην ερώτηση για το κλασικό fake news των χουντικών σχετικά με τη μη ύπαρξη νεκρών στην εξέγερση του Πολυτεχνείου,

το 76% απαντά ότι υπήρξαν νεκροί στην εξέγερση,

το 10,7% απαντά ότι δεν υπήρξαν,

ένα 13,3% δεν εκφράζει άποψη.

Με βάση την ηλικιακή κατηγορία των ερωτηθέντων, οι απαντήσεις περί μη ύπαρξης νεκρών είναι πιο αυξημένες στις ηλικίες 55 και άνω, κάτι που καταρρίπτει το στερεότυπο ότι οι νέοι δεν ξέρουν την Ιστορία μας ενώ οι οι πιο μεγάλοι τη γνωρίζουν καλύτερα.

Αυξημένο είναι επίσης το ποσοστό στους άντρες έναντι των γυναικών (13,8% έναντι 7,6%), κάπως αυξημένο στους/στις έχοντες/ουσες δευτεροβάθμια εκπαίδευσης σε σχέση με όσες/ους έχουν τριτοβάθμια (12,3% έναντι 9,8%), ενώ δεν υπάρχει ιδιαίτερη διαφορά σε όσους-ες κατοικούν εκτός Αττικής έναντι των κατοίκων του Λεκανοπεδίου (10,2% έναντι 11,3%).

Σε ό,τι αφορά τις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ψήφο στις εκλογές του περασμένου Ιουνίου, τα αποτελέσματα είναι τα εξής ως προς τα ποσοστά άρνησης ύπαρξης νεκρών στο Πολυτεχνείο:

ΝΔ 15,2%

ΣΥΡΙΖΑ 2,6%

ΠΑΣΟΚ 4,1%

ΚΚΕ 3,8%

Σπαρτιάτες 37,7%

Ελληνική Λύση 21,7%

Νίκη 19,8%

Πλεύση Ελευθερίας 7%

Σε ό,τι αφορά τις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ιδεολογική αυτοτοποθέτηση, τα αποτελέσματα είναι τα εξής ως προς τα ποσοστά αμφισβήτησης:

Αριστερά 1,9%

Κεντροαριστερά 2,9%

Κέντρο 8,2%

Κεντροδεξιά 21%

Δεξιά 25,7%

Δεν πιστεύω σε αυτούς τους διαχωρισμούς 11,3%