Μετά από νέες πολιτικές ταραχές, ο Στέφανος έμεινε πέντε χρόνια όμηρος στη Μονή Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη. Επωφελήθηκε όμως από τον αναγκαστικό αυτόν εγκλεισμό για να μοιρασθεί τη ζωή των μοναχών και να πλουτίσει σε σοφία και καρτερία. Με την πραότητά του, την καλή του προαίρεση και τη γεμάτη λεπτότητα προσοχή που έδειχνε για τον πλησίον του κέρδισε τους επαίνους των μοναχών και μεγάλο κύρος στη Βασιλεύουσα. Μετά από πέντε χρόνια, εμφανίσθηκε πάλι σε αυτόν ο άγιος Νικόλαος λέγοντας: «Έρχομαι να εκπληρώσω την υπόσχεσή μου», και κάνοντας το σημείο του σταυρού του έδωσε πίσω το φως του.
Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο πρίγκιπας έκτισε τη Μονή του Ντέτσανι, ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της βυζαντινής τέχνης και ένα από τα επιφανέστερα μνημεία της εποχής, που σηματοδοτεί την ακμή του σερβικού βασιλείου.
Όταν εκοιμήθη ο πατέρας του, ο Στέφανος στέφθηκε κράλης της Σερβίας (6 Ιανουαρίου 1322), αλλά χρειάσθηκε να αντισταθεί στις σφετεριστικές προσπάθειες εκ μέρους του ετεροθαλούς αδελφού του Κωνσταντίνου και του εξαδέλφου του Βλαδισλάβου, γιου του Δραγούτιν. Καθώς ο άγιος Στέφανος είχε υποστηρίξει τον γέροντα αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ κατά τον εμφύλιο σπαραγμό τότε του Βυζαντίου, ο Ανδρόνικος Γ’, που είχε βγει τελικά νικητής, συμμάχησε με τον τσάρο της Βουλγαρίας για να επιτεθεί στο σερβικό βασίλειο.
Ο άγιος Στέφανος επέτυχε λαμπρή νίκη στο Βελμπούζντ (1330) και μάλιστα μπόρεσε να επεκτείνει το βασίλειό του. Νέες όμως δοκιμασίες τον περίμεναν. Οι άρχοντες του Μαυροβουνίου, με επικεφαλής τον γιο του Στέφανο Δουσάν, εξεγέρθηκαν εναντίον του κράλη και τον εκθρόνισαν. Φυλακισμένος στο φρούριο Ζβετσάν, ο άγιος Στέφανος τελείωσε τη βασανισμένη ζωή του δολοφονημένος από τον ίδιο τον γιο του, στις 11 Νοεμβρίου 1331.
Από το βιβλίο: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, υπό Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου. Τόμος τρίτος, Νοέμβριος. Ίνδικτος, Αθήναι, 2004, σελ. 133.