Χαλκίδος Χρυσόστομος: ο Ποιμήν ο καλός
Του Αναστασίου Χαρμαντά-Συμβούλου Οικογένειας
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος συγκαταλέγεται δικαίως μεταξύ των πλέον εμβληματικών και διακεκριμένων μορφών της σύγχρονης εκκλησιαστικής ζωής, με πολυσχιδή ποιμαντική, θεολογική και πνευματική προσφορά.
Όχι επειδή κατέχει θρόνο τιμής, αλλά διότι, με τον τρόπο της ζωής και της διακονίας του, κατέκτησε αθόρυβα το θρόνο της καρδιάς του λαού. Από την ημέρα της ενθρονίσεώς του έως σήμερα, επί εικοσιτέσσερα έτη ποιμαντορίας, δεν στάθηκε απλώς ως διοικητικός προϊστάμενος μίας Μητροπόλεως, αλλά ως πατέρας, συνοδοιπόρος και σιωπηλός εργάτης της ελπίδας, κατά το πρότυπο του Καλού Ποιμένος: «Ο ποιμήν ο καλός την ψυχην αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων» (Ιω. ι΄,11).
Η παρουσία του δεν επιβάλλεται. Αναπαύει. Δεν ηχεί ως λόγος εξουσίας, αλλά ως ψίθυρος πατρικής στοργής. Είναι ο ποιμένας που προηγείται διακριτικά του ποιμνίου, αφήνοντας τα ίχνη της αγάπης του να μαρτυρούν περισσότερα από κάθε ρητορική. Στο πρόσωπό του, η αρχιεροσύνη δεν εκλαμβάνεται ως αξίωμα, αλλά βιώνεται ως σταυρός ευθύνης και προσφοράς.
Η ποιμαντική του διακονία χαρακτηρίζεται από πραότητα, διάκριση και ταπείνωση. Δεν επιδιώκει την προβολή. Αντιθέτως, επιλέγει συνειδητά την αφάνεια, εκεί όπου καρποφορεί η αληθινή διακονία. Όπως διδάσκει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, «ὁ ταπεινὸς γίνεται αἰτία εἰρήνης», και αυτή η ειρήνη είναι αισθητή στην τοπική Εκκλησία, η οποία, υπό την πατρική του καθοδήγηση, έγινε ευρύχωρη αγκαλιά αποδοχής και φροντίδας για κάθε άνθρωπο.
Η ταπείνωσή του δεν είναι στάση, αλλά τρόπος ύπαρξης. Είναι η εσωτερική σιωπή εκείνου που έμαθε να αφουγκράζεται τον πόνο του άλλου χωρίς να τον εκθέτει. Από αυτή τη σιωπή γεννιέται η εμπιστοσύνη του λαού. Mία εμπιστοσύνη που δεν διεκδικείται, αλλά δωρίζεται.
Σε λόγους του έχει επισημάνει με παρρησία ότι «ψυγείο έχει γίνει ο άνθρωπος για τον συνάνθρωπό του σήμερα», περιγράφοντας την ψυχρότητα και την αδιαφορία της εποχής μας. Αντιπαραθέτει σε αυτή τη συνθήκη τη φωτιά της Εκκλησίας, κατά τον ψαλμικό λόγο: «ο ποιών τους αγγέλους αυτού πνεύματα καί τους λειτουργούς αυτού πυρός φλόγα».
Μία φλόγα που εδράζεται στον Χριστό και καλείται να λιώσει τους πάγους του εγωισμού και της απομόνωσης.
Ιδιαίτερη θέση στην ποιμαντική του διακονία κατέχει η ευλάβεια προς τους Αγίους της Εκκλησίας. Ιδιαιτέρως προς τον Όσιο Ιωάννη το Ρώσο, στον οποίο έχει αφιερώσει ξεχωριστό εκκλησιαστικό και θεολογικό ενδιαφέρον, καθώς και αξιόλογο συγγραφικό έργο. Το βιβλίο του «Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος, ο πολύαθλος και πρωταθλητής της υπομονής» παρουσιάστηκε επανειλημμένως στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και μεταφράστηκε στη αγγλική και ρουμανική γλώσσα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάδοση της αγιασμένης μορφής και του βίου του Αγίου.
Η θεολογική και πνευματική αυτή σχέση, εκφράζει αυθεντικά την ουσία της εκκλησιαστικής ζωής ως αδιάκοπη μίμηση του Χριστού, μέσα από το παράδειγμα των Αγίων, αναδεικνύοντας πώς η εμπειρία της αγιότητας, μεταβάλλεται σε πηγή ποιμαντικής ενίσχυσης και πλούσιας πνευματικής παρακαταθήκης για το λαό του Θεού.
Είχα την ευλογία να τον γνωρίσω και να συνεργαστώ μαζί του αμέσως μετά την ενθρόνισή του. Από την πρώτη μας συνάντηση διέκρινα όχι μόνο τη διορατικότητα και το πνευματικό του εύρος, αλλά κυρίως μία καρδιά ανοιχτή, βαθιά ανθρώπινη και θεοκεντρική. Η αγωνία του για την οικογένεια, τη νεότητα και ιδιαιτέρως για τα παιδιά δεν υπήρξε ποτέ θεωρητική ή περιστασιακή. Είναι βιωμένη, ποιμαντική και πατρική, ριζωμένη στην πεποίθηση ότι η Εκκλησία οφείλει πρώτα να ακούει και έπειτα να μιλά.
Για τον Σεβασμιώτατο, κάθε παιδί δεν αποτελεί αριθμό ποιμαντικής στατιστικής, αλλά μοναδικό πρόσωπο ανεπανάληπτης αξίας. Κάθε οικογένεια είναι ιερός τόπος αγώνα και ελπίδας. Γι’ αυτό και ο λόγος του αγγίζει, διότι προηγείται το βίωμα και προπορεύεται η αγάπη.
Συχνά τονίζει ότι «δεν υπάρχει πιο όμορφος δρόμος για να συναντήσει κανείς το Χριστό και την Παναγία από την προσευχή». Ο λόγος αυτός δε λειτουργεί ως σύνθημα, αλλά ως μαρτυρία προσωπικής εμπειρίας. Από αυτή τη βάση πηγάζει και η θεώρησή του για την οικογένεια ως «κατ’ οίκον Εκκλησία», τον ζωντανό πυρήνα της κοινωνικής και εκκλησιαστικής ζωής.
Μέσα σε αυτό το πνεύμα γεννήθηκαν οι Σχολές Γονέων και οι ομάδες συμβουλευτικής γονέων, ένα έργο μακρόχρονο και απαιτητικό, που έχει ξεπεράσει τις 9.000 ώρες διδασκαλίας και στήριξης οικογενειών. Ο Σεβασμιώτατος υπήρξε και παραμένει παρών, διότι για εκείνον η ποιμαντική δεν είναι σύστημα, αλλά σχέση.
Στο ίδιο όραμα εντάσσεται και η ίδρυση του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος. Η Εκκλησία εισέρχεται διακριτικά στην καθημερινότητα, όχι για να επιβληθεί, αλλά για να συνοδεύσει. Η συμβουλευτική γονέων έχει συμπληρώσει ήδη 400 εκπομπές, αποτελώντας σταθερό σημείο αναφοράς για την οικογένεια και τα παιδιά, που εκφράζουν απέραντη ευγνωμοσύνη για την ευρύχωρη πατρική αγκαλιά του Ποιμενάρχη τους.
Σημαντική βαρύτητα δίνει και στους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου, προειδοποιώντας για τον φονταμενταλισμό, τον συγκρητισμό και το θρησκευτικό αναλφαβητισμό. Τονίζει ότι η πίστη δεν είναι ψηφιακή πληροφορία, αλλά βιωματική σχέση, «εκκλησιαστική κοινωνία και ενότητα του λαού γύρω από τον Επίσκοπο».
Με την ίδια πατρική φροντίδα στήριξε και στηρίζει τους κληρικούς της Μητροπόλεως. Περισσότεροι από ενενήντα ιερείς χειροτονήθηκαν σε υγιές εκκλησιαστικό κλίμα, ενώ αρκετοί αξιώθηκαν να διακονήσουν την Εκκλησία ως Ιεράρχες.
Το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο του υπήρξε πολυσχιδές: Κέντρο Στήριξης Οικογένειας, Τράπεζες Τροφίμων, Γηροκομεία, Ορφανοτροφείο, Κατασκηνώσεις. Πίσω από όλα αυτά βρίσκονται πρόσωπα, στα οποία η Εκκλησία σκύβει με αγάπη.
Αν κάτι χαρακτηρίζει συνολικά την πορεία του, είναι η ενότητα λόγου και ζωής. Δε δίδαξε απλώς την Εκκλησία, τη βίωσε. Δε μίλησε μόνο για κοινωνία, την οικοδόμησε. Δεν στάθηκε ποτέ πάνω από τον λαό, αλλά πάντοτε δίπλα του.
Επίλογος – Λόγος ευχαριστίας και ευχής
Το έργο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος Χρυσοστόμου δε γεννήθηκε από φιλοδοξία ή ανάγκη προβολής, αλλά από το βάθος της καρδιάς και τη σταθερή άσκηση της πατρικής ευθύνης. Είναι έργο ταπεινό και γι’ αυτό αληθινά καρποφόρο. Δεν αποτιμάται μόνο με δομές ή αριθμούς, αλλά με καρδιές που παρηγορήθηκαν, παιδιά που εμπνεύστηκαν, κληρικούς που στηρίχθηκαν και ένα λαό που έμαθε να βιώνει την Εκκλησία ως μητέρα.
Ευχόμαστε, ο Θεός να του χαρίζει υγεία και έτη θεοσκέπαστα, ώστε τα χαρίσματα που του εμπιστεύθηκε, να συνεχίσουν να καρποφορούν προς ωφέλεια της Εκκλησίας. Όπως πάντοτε υπήρξε πρόθυμος υπηρέτης του θελήματός Του, έτσι και στο μέλλον, όπου κι αν η θεία Πρόνοια κρίνει ότι μπορεί να διακονήσει, να εξακολουθήσει να προσφέρει τον ίδιο εαυτό: με ταπείνωση, διάκριση και πατρική αγάπη, προς δόξαν Θεού και ευλογία του λαού Του.
Βιβλιογραφία – Πηγές
• Αγία Γραφή, Καινή Διαθήκη
• Ιωάννης Χρυσόστομος, Περί Ιεροσύνης
• Ισαάκ ο Σύρος, Ασκητικοί Λόγοι
• Γρηγόριος ο Θεολόγος, Λόγοι
• Ορθοδοξία News Agency,
– «Χαλκίδος Χρυσόστομος: Εκκλησία σημαίνει κοινωνία», 5.1.2026
– «Ορθόδοξη πνευματικότητα και αλλότριες ιδέες», 2.12.2025
• Δημόσιες ομιλίες και ποιμαντικά μηνύματα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου
• Χρυσόστομος Χαλκίδος, Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος, ο πολύαθλος και πρωταθλητής της υπομονής (βιβλίο)
