Πότε να γίνεται η ευχή
Ας ανοίγουμε και ας κλείνουμε την ημέρα με την ευχή. Συνιστούν οι Πατέρες να προσφέρουμε την «πρωτόνοια» στον Θεό (Κλίμαξ 26 Α’ 76).
Δηλαδή η πρώτη σκέψη που θα κάνουμε μόλις ξυπνήσουμε, να μελετάει τον Θεό. Και αντίστοιχα ν’ αποκοιμόμαστε με την ευχή. Έτσι με την πρωινή ευχή θα ξεκινά και θα αγιάζεται η μέρα, με τη βραδινή η νύχτα.
Οι μοναχοί, που κύριο μέλημά τους είναι η ευχή, σηκώνονται τις πρώτες ώρες μετά τα μεσάνυχτα. Τότε πριν την πρωινή (κοινή) ακολουθία στον ναό, κάνουν τον «κανόνα» τους, με άλλα λόγια προσεύχονται στο κελλί τους με το κομποσχοίνι.
Εκείνες λοιπόν τις ώρες οι αδελφοί λένε την ευχή για τον εαυτό τους, για το μοναστήρι τους, για την Εκκλησία, για το Έθνος, για τους αλλόπιστους, ακόμη και για τους ειδωλολάτρες, για τους άθεους, για τον κόσμο – για όλη τη Δημιουργία.
Ε λοιπόν! Πόσο ωραίο, πόσο ωφέλιμο θα ήταν να ξυπνούσε ο πιστός όχι βέβαια τα μεσάνυχτα, αλλά τουλάχιστον νωρίτερα από τους άλλους στο σπίτι. Και μέσα στην ησυχία, πριν ίσως ξημερώσει, να λέει την ευχή για τον εαυτό του και τους δικούς του που κοιμούνται, και που πιθανόν δεν γνωρίζουν να προσεύχονται. Να προσεύχεται αυτός και για λογαριασμό τους! «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον το παιδί μου». Αυτό δεν έκαναν και οι γονείς που μνημονεύονται στην Καινή Διαθήκη, σαν τον Ιάειρο και τον πατέρα του σεληνιαζόμενου; Ζητούσαν το έλεος του Χριστού, τη θεραπεία των δικών τους, και τη βρήκαν (Μάρκ. 5.21-43· Ματθ. 17.14-18).
Καλά κάνουμε λοιπόν όταν ζητάμε τις προσευχές των άλλων. Μόνο πρέπει κι εμείς να ζούμε χριστιανικά και να προσπαθούμε όσο μπορούμε.
Αυτό το τελευταίο ζήτησε κάποτε και ο Μέγας Αντώνιος: «Αδελφός είπε στον αββά Αντώνιο: “Προσευχήσου για μένα”. Του λέει ο γέροντας: “Ουδέ εγώ σε ελεώ, ουδέ ο Θεός, εάν μη συ ο ίδιος δεν ενεργοποιηθείς και αιτήσεις τον Θεό» (Γεροντικό 15).
Όταν βάζουμε κάποιον να προσεύχεται για μας κι εμείς εφησυχάζουμε και αποκοιμόμαστε, δηλαδή ραθυμούμε, τότε τρώει εκείνος για να χορτάσουμε εμείς; Γίνεται; Εκείνος μεν έχει τον καρπό της αγάπης, εφόσον δέεται για μας, αλλά εμείς μένουμε πεινασμένοι. Αν ικετεύει να μας δώσει ο Θεός ψωμί, δηλαδή τα χαρίσματά Του, κι εμείς δεν απλώνουμε το χέρι να τα πάρουμε, έωλη και φρούδα για μας η προσευχή του. Μην αυταπατόμαστε.
Αν όμως κάποιος καλοπροαίρετος ζητήσει την προσευχή σου, μην του την αρνηθείς (φυγόπονα;) με τη δικαιολογία (ή πρόφαση;) της αναξιότητάς σου· «γιατί η πίστη εκείνου που αίτησε [την προσευχή], πολλές φορές έσωσε και τον προσευχόμενο με συντριβή» (Κλίμαξ 28. 40). Όταν μας βάζουν να προσευχηθούμε για τη διόρθωση αμελούς, ντρεπόμαστε και διορθωνόμαστε κι εμείς.
Ιερομόναχος Ιουστίνος
