Το αθάνατο εγκώμιο της παρθενίας
«Την ωραιότητα της παρθενίας σου, και το υπέρλαμπρον το της αγνείας σου, ο Γαβριήλ καταπλαγείς, εβόα σοι, Θεοτόκε· Ποίον σοι εγκώμιον, προσαγάγω επάξιον; τι δε ονομάσω σε; απορώ και εξίσταμαι. Διό ως προσετάγην βοώ σοι· Xαίρε, η Κεχαριτωμένη».
O ύμνος αυτός είναι τελευταίος της ακολουθίας του Ακαθίστου. Είναι ένα από τα ωραιότερα εγκώμια της Παρθένου Μαρίας, αλλά και το αθάνατο εγκώμιο της παρθενίας. Είναι ακόμη ο έμμεσος έλεγχος όσων εγκατέλειψαν τα διδάγματα του Ευαγγελίου και ως χοίροι κυλιούνται στο τέλμα των αισχροτάτων παθών και ηδονών.
Μας λέει, ότι ο αρχάγγελος Γαβριήλ κατέβηκε από τα ουράνια και στάθηκε με θαυμασμό μπροστά στην Παρθένο. Τι εθαύμασε; Το κάλλος, την ωραιότητα της παρθενίας.
Το κάλλος είναι δύο ειδών. Έχουμε κάλλος φυσικό, και κάλλος υπερφυσικό. Έχουμε κάλλος σωματικό, και κάλλος πνευματικό.
Το σωματικό κάλλος είναι η αρμονία, η τάξη, η συμμετρία που υπάρχει στα αρχαία αγάλματα. Είναι επίσης η τάξη και η αρμονία που υπάρχει στα έμψυχα αγάλματα, όπως είναι οι ωραίες γυναίκες και οι ωραίοι άνδρες.
Λυτό όμως το κάλλος είναι μικρής αξίας. Γιατί μικρής; Πρώτον, διότι είναι φθαρτό.
Ήρθε στη μητρόπολη μία γριά 85 ετών με το μπαστουνάκι. Το κεφάλι της από το σκύψιμο άγγιζε τα σκαλοπάτια. Την έβαλα να καθίσει. Βγάζει μια φωτογραφία και μου τη δείχνει. Ήταν μια ωραιότατη κοπέλα.
– Είναι η εγγονή σου; ρώτησα.
– Ποια εγγονή μου· εγώ είμαι. Πριν από 60 χρόνια δεν υπήρχε άλλη ωραιότερη. Τώρα κατάντησα έτσι…
Και δεν είναι μόνο φθαρτό το κάλλος αυτό· είναι και επιζήμιο. Εξαιτίας του γυναικείου κάλλους δημιουργούνται ζηλοτυπίες, φόνοι, διαζύγια, οικογενειακά δράματα, παγκόσμιοι πόλεμοι και συρράξεις. H ωραία Ελένη της αρχαίας Ελλάδος έγινε αιτία του Τρωικού πολέμου. Και η Κλεοπάτρα, με τα κάλλη της, έγινε το μήλο της έριδος, ένεκα του οποίου διασπάσθηκε η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία…
Ανοίξτε το βιβλίο των Παροιμιών (11:22)· Το κάλλος, μας λέει, πρέπει να συνοδεύεται απαραιτήτως από την αρετή. Πάρτε – επιτρέψτε μου τη λέξη, δεν είναι δική μου, τη λέει η αγία Γραφή –, πάρτε ένα χοίρο, μια γουρούνα. Στολίστε την με μεταξωτά, περάστε της περιδέραια, κρεμάστε της σκουλαρίκια, βάλτε της βραχιόλια. Έχει καμιά αξία η γουρούνα; Μόλις τα φορέσει αυτά, έτσι όπως είναι, θα πέσει μέσα στη λάσπη. Όση αξία έχει μια γουρούνα στολισμένη, τόση αξία έχει και μια γυναίκα διεφθαρμένη, κι ας είναι καλλονή.
Θέλετε ένα ακόμη παράδειγμα από τις διδαχές του αγίου Κοσμά; Περπατούσαν, μας λέει, δύο κάποτε στο δρόμο. O ένας ήταν ασκητής, και ο άλλος ήταν άγγελος. O ασκητής δεν τον κατάλαβε τον άγγελο· τον πέρασε για έναν ωραίο νέο. Περνώντας από μια χαράδρα βρίσκουν ένα σκύλο ψόφιο που βρωμούσε. O ασκητής έπιασε τη μύτη του· ο άγγελος τίποτε. Προχωρούν παραπάνω, συναντούν ένα βόδι ψόφιο. O ασκητής έπιασε πάλι τη μύτη του· ο άγγελος όχι. Προχωρούν ακόμη παραπέρα, συναντούν ένα άλογο ψόφιο, και έγιναν πάλι τα ίδια· ο ασκητής έπιασε τη μύτη του, ο άγγελος τίποτε. Προχωρούν παραπέρα και να, έβγαινε από την πόλη μια ωραιότατη γυναίκα. Έλαμπε εξωτερικά, φορούσε μεταξωτά, και τα βραχιόλια της κουδούνιζαν. O ασκητής τέντωσε τα μάτια του και την κοίταζε. O άγγελος έπιασε τη μύτη του.
– Μα τι είσαι συ; ρώτησε ο ασκητής. Όταν περνούσαμε από τα ψοφίμια που βρωμούσαν δεν έπιανες τη μύτη σου, τώρα σ’ αυτή την καλλονή, που κ’ εμένα του ασκητή συγκλονίζει το είναι μου, εσύ πιάνεις τη μύτη σου;
– Α, του απαντά, εγώ είμαι άγγελος. Και ήρθα να σε διδάξω, ότι δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το κάλλος, όταν αυτό σκεπάζει βρωμιές. Αυτή η γυναίκα, που είναι εξωτερικά ωραιότατη, εσωτερικά είναι βρώμα και δυσωδία· γι’ αυτό έπιασα τη μύτη μου.
Ναι κοπέλα μου, ναι κυρία μου! Οσοδήποτε ωραία και αν είσαι, εάν δεν έχεις εσωτερικό κάλλος, προκαλείς την βδελυγμία αγγέλων και ανθρώπων.
Εκτός όμως από το κάλλος το σωματικό υπάρχει και το αθάνατο και αιώνιο κάλλος, το οποίο δεν φθείρει ο πανδαμάτωρ χρόνος. Και το κάλλος αυτό είναι της αρετής. Είναι η παρθενία. Είναι η αγνότητα των αισθημάτων, της σκέψεως και της καρδιάς.
H δε αγνότητα εσκήνωσε κατ’ εξοχήν στην υπεραγία Θεοτόκο, η οποία ονομάζεται Παρθένος. Και όχι μόνο παρθένος, αλλά αειπάρθενος. H Παναγία ήταν το «ρόδον το αμάραντον», το «κρίνον εν μέσω ακανθών» (Ασμ. 2:2).
Αλλά ας σταματήσουμε εδώ, και ας κάνουμε ένα ερώτημα. Εάν ο αρχάγγελος Γαβριήλ κατέβαινε τώρα στην αμαρτωλή μας γη και ζητούσε κοπέλα, ζητούσε γυναίκα παρθένο, για να της δώσει το σκήπτρο της αγνότητος, θα εύρισκε;…
Θα ήταν πολύ μακρός ο λόγος, αλλά δεν θέλω να σας κουράσω. Γι’ αυτό συντέμνω τον λόγο και λέγω τα εξής ολίγα.
Είναι φρικτή η κατάσταση, όσο δεν φανταζόμουν. Ήταν κάποτε ευλογημένη εποχή, που από τη Μάνη μέχρι τον Έβρο κι από την Κέρκυρα μέχρι την Κύπρο η αγνότης ελατρεύετο και η Ελλάς έκτιζε Παρθενώνες. Δεν είναι αυτό μικρό πράγμα. Έκτιζε Παρθενώνες, για να ακούγεται σ’ όλο τον κόσμο, ότι η Ελλάς εκτιμά την εγκράτεια, τιμά την παρθενία.
Δεν έστησε πάνω στην Ακρόπολη την Αφροδίτη την πάνδημο, την θεά των αισχρών ερώτων, αλλά έκτισε τον Παρθενώνα, για να συμβολίζει την υψίστη αρετή, την οποία εγκωμίαζαν οι αρχαίοι φιλόσοφοί μας· σε μια τέτοια εποχή υπήρχε εγκράτεια. Νέος και νέα ήταν 100% αγνοί. Νέος και νέα ήταν κρυστάλλινα καθαρότατα ποτήρια. Έρχονταν εις γάμον και αισθάνονταν το μεγαλείο του γάμου· και έλεγε ο ένας στον άλλον εκείνο του Σαίξπηρ: «Σε και μόνον, και αιωνίως».
Ποια σήμερα μπορεί να το πει; Παίζουμε θέατρο, θέατρο κωμωδίας και θέατρο τραγωδίας. Έπαυσε πλέον η αγνότητα να αποτελεί απαραίτητο προσόν του γάμου. Και ενώ άλλοτε δημιουργούνταν τεράστια επεισόδια οικογενειακά δι’ έλλειψιν αγνότητος, σήμερον πλέον αποκτήσαμε συνείδηση Δανών, Νορβηγών και άλλων εκφύλων λαών τύπου Σικάγου και Xόλυγουντ.
Εδώ στην περιφέρειά μας υπάρχουν οι προγαμιαίες σχέσεις. Ευθύς μόλις αρραβωνιάζονται, έρχονται σε σαρκικές σχέσεις, και από τις σχέσεις αυτές δημιουργούνται τεράστια οικογενειακά δράματα.
Εξέδωκα εγκυκλίους, εφώναξα, διαμαρτυρήθηκα, και στο τέλος απείλησα – και το εφήρμοσα –, ότι όποιος νέος και νέα, αποδεδειγμένως, έρχεται σε προγαμιαίες σχέσεις, δεν θα στεφανώνεται εδώ μέσα στον Άγιο Παντελεήμονα, αλλά στα εξωκκλήσια. Και αυτή είναι η μικρότερη και η επιεικέστερη ποινή. Αλλά «φωνή βοώντος εν τη ερήμω» η φωνή του επισκόπου Φλωρίνης.
Σήμερα, στον Ακάθιστο ύμνο, είναι γεμάτες οι εκκλησίες απ’ άκρου εις άκρον. Ωραίο θέαμα. Πλήρης ο οίκος του Θεού. Μικροί και μεγάλοι, όλοι ανεξαιρέτως, ευρίσκεσθε εδώ. Και σε λίγο θα ακούσετε· «Την ωραιότητα της παρθενίας σου, και το υπέρλαμπρον το της αγνείας σου…».
Πολύ ωραία! Πόσες φορές θα το ακούσετε; Τέσσερις – πέντε φορές το χρόνο. Και μετά; Μετρήστε· χίλιες φορές, δύο και τρείς χιλιάδες φορές, ακούεται απ’ άκρου εις άκρον, από το αισχρό ραδιόφωνο της πατρίδος και από την αισχρότατη τηλεόραση και από τα θέατρα και τους κινηματογράφους, ακούγεται η… «ωραιότης» της πορνείας, η «ωραιότης» της μοιχείας, η «ωραιότης» πάσης κακίας και διαφθοράς.
Αχ πατρίδα ευλογημένη, πως ήσουν άλλοτε! Διαβάστε τα δημοτικά τραγούδια, που ψάλλανε κάτω στο Μωριά, στην Κρήτη, στα νησιά, πέρα στον Έβρο και στον Πόντο τον αθάνατο. Τα τραγούδια τα δημοτικά ήταν τρόπον τινά μετάφραση του ωραιότατου αυτού ύμνου, που ψάλλουμε στους Χαιρετισμούς· «Την ωραιότητα της παρθενίας σου…».
Υμνούσε ο Έλληνας και η Ελληνίδα την παρθενία. Τώρα τα μπουζούκια, με δύναμη χιλίων δαιμόνων, σπρώχνουν το νέο και τη νέα στην ατιμία και τη διαφθορά.
Μόνο εδώ στην εκκλησία ακούγεται ο έπαινος της παρθενίας. Έξω ακούγονται τα αντίθετα. Και αν νομίζετε ότι τα λέω υπερβολικά, γυρίστε το κουμπί της τηλεοράσεως και του ραδιοφώνου – και έχετε όλοι ραδιόφωνα και τηλεοράσεις, μόνο εγώ δεν έχω και δεν καυχώμαι γι’ αυτό, θα σας πω άλλοτε –, ανοίξτε τα κουμπιά και θα βγει η κοπριά αυτή του διαβόλου· θα μαζευτεί απ’ όλα αυτά τα κέντρα από τα οποία υμνείται η ατιμία και κάθε διαφθορά της ανθρώπινης φύσεως.
Δεν μπορούμε να ψάλλουμε εδώ μέσα «Την ωραιότητα της παρθενίας…», και έξω να λέμε την… «ωραιότητα» της πορνείας και την «ωραιότητα» της ασελγείας. Όχι.
Κινδυνεύει η Ελλάς, η μαρτυρική αυτή χώρα, κινδυνεύει να σαπίσει μέσα στον βόρβορο των αισχρών παθών. Και είμαστε όλοι υπεύθυνοι. Προπαντός δε υπεύθυνοι είμαστε εμείς οι ρασοφόροι, οι οποίοι πρέπει να κηρύξουμε επανάσταση, επανάσταση ηθική, μέσα στο έθνος μας. Αν θέλουμε να σωθεί το έθνος μας, να κλείσουμε τα μπουζούκια και τους αισχρούς ραδιοφωνικούς σταθμούς· γιατί η Εκκλησία έχει δύναμη μεγάλη και δεν μπορεί ν’ ανέχεται αυτά τα αίσχη.
– Απαισιόδοξος είσαι, πάτερ μου;
Όχι δεν είμαι απαισιόδοξος· είμαι γεμάτος αισιοδοξία. Γιατί, παρ’ όλο που σας τα λέω αυτά, η παρθενία δεν εξέλιπε επί του Μακεδονικού εδάφους.
Μπορώ να σας το μαρτυρήσω. Υπάρχουν νέοι παρθένοι, βοσκοί και χωρικοί, αλλά και επιστήμονες. Υπάρχουν νέες παρθένες. Μάλιστα και εδώ στην Φλώρινα και στις άλλες πόλεις και μέσα στην Αθήνα, που είναι γεμάτη βόρβορο, Σόδομα και Γόμορρα. Υπάρχουν νέοι και νέες, φοιτητές, καθηγητές, αγνά παιδιά, επίγειοι άγγελοι. Και οι άγγελοι του ουρανού καταπλήσσονται εμπρός σ’ αυτό το θαύμα.
Υπάρχουν παρθένοι όχι μόνο μέσα στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, και σ’ αυτό το βρωμερό Παρίσι, που είναι τα Σόδομα του σημερινού κόσμου. «Πάτερ μου», με διαβεβαίωσε κληρικός που σπούδασε στο Παρίσι, «υπάρχει διαφθορά μεγάλη στον Σηκουάνα ποταμό, αλλά υπάρχουν και κρίνα αμόλυντα, υπάρχουν παρθένες Γαλλίδες, Αγγλίδες, Αμερικανίδες».
Όχι, όχι! δεν θα εκλείψει η παρθενία, οσοδήποτε και αν λιγοστεύουν οι παρθένοι νέοι και νέες, οσοδήποτε και εάν διαβάλλεται η παρθενία, εφ’ όσον ανατέλλει ο ήλιος και εφ’ όσον μαρμαίρουν τα άστρα και εφ’ όσον τρέχουν οι ποταμοί οι μεγάλοι και ανθίζουν τα άνθη και εφ’ όσον κελαηδούν αηδόνια, δεν θα παύσει επάνω στη γη αυτή, των αιμάτων και των μαρτυρίων, να τιμάται η παρθενία, εις αίσχος όλων αυτών που την περιφρονούν.
Με το αίσθημα αυτό της τιμής και της αξιοπρεπείας, ως Χριστιανοί Έλληνες και Ελληνίδες, ας ψάλλουμε τον ωραιότατο αυτόν ύμνο· «Την ωραιότητα της παρθενίας σου…». Αμήν.
Ομιλία στον ιερό ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης 18-4-1975, Παρασκευή του Ακαθίστου.
