Ξάνθης Παντελεήμων: Να αγωνιστούμε για την ενότητα – Συνέντευξη στην “Κιβωτό της Ορθοδοξίας”
«Όσοι διαβάζουν αυτή την ώρα τη συνέντευξη μας δείχνουν έστω και ένα μικρό ενδιαφέρον για τη ζωή της Εκκλησίας. Εγώ θα ήθελα να ευχηθώ αυτό το ενδιαφέρον τους να μην είναι περιστασιακό αλλά μόνιμο. Θα ευχόμουν επίσης μην προέρχεται μόνο από την ανάγκη για ενημέρωση, αλλά να ωθεί και σε συμμετοχή στην Εκκλησιαστική ζωή. Να […]
«Όσοι διαβάζουν αυτή την ώρα τη συνέντευξη μας δείχνουν έστω και ένα μικρό ενδιαφέρον για τη ζωή της Εκκλησίας. Εγώ θα ήθελα να ευχηθώ αυτό το ενδιαφέρον τους να μην είναι περιστασιακό αλλά μόνιμο. Θα ευχόμουν επίσης μην προέρχεται μόνο από την ανάγκη για ενημέρωση, αλλά να ωθεί και σε συμμετοχή στην Εκκλησιαστική ζωή. Να μην περιεργαζόμαστε τα πράγματα της Εκκλησίας, αλλά να εργαζόμαστε μέσα σε αυτή κατά το μέτρο των δυνατοτήτων και των χαρισμάτων μας. Θα ήθελα επίσης να καλέσω όλους τους αναγνώστες της «Κιβωτού της Ορθοδοξίας» να επισκεφθούν μεμονωμένα ή και μέσω ενοριακών εξορμήσεων την ακριτική μας Ιερά Μητρόπολη, να μας γνωρίσουν και να τους γνωρίσουμε». Αυτά ανέφερε, μεταξύ άλλων, ο Μητροπολίτης Ξάνθης και Περιθεωρίου κ. Παντελέημων, ο οποίος μίλησε στην «Κιβωτό της Ορθοδοξίας» για τις δυσκολίες αλλά και τις χαρές που έχει μια ακριτική Μητρόπολη της Ελλαδικής Εκκλησίας, όπως η Ξάνθη.
Ο κ. Παντελεήμων αναφέρθηκε στο μεγάλο ποιμαντικό πρόγραμμα και έργο που καταβάλλει η τοπική εκκλησία για την καλλιέργεια ορθοδόξου φρονήματος μεταξύ των νέων: «Παλαιότερα, η ποιμαντική της νεότητας γίνονταν μέσω των Κατηχητικών Σχολείων, τα οποία προσέφεραν πολλά, σήμερα όμως δεν αποτελούν τον ευχερέστερο τρόπο ποιμαντικής, διότι η μαθητιώσα νεολαία πραγματικά δεν έχει χρόνο και πολύ περισσότερο δεν επιθυμεί να παρακολουθήσει εκτός ωραρίου μαθήματος ένα ακόμα σχολείο: το κατηχητικό. Εκείνο που προσπαθούμε να πετύχουμε, διατηρώντας τη λειτουργία των Κατηχητικών, είναι να βρούμε ή και να εφεύρουμε νέους τρόπους συνάντησης. Έτσι από την αρχή της ποιμαντορίας μας θέσαμε ιδρύσαμε μαθητηκές εκκλησιαστικές κατασκηνώσεις από τις οποίες έχουν περάσει μέχρι σήμερα 180000 νέοι κατά την περίοδο του θέρους», τόνισε ο Ποιμενάρχης της Ξάνθης.
Παράλληλα, ο κ. Παντελεήμων υπογράμμισε τη σημασία της παρουσίας και «φωνής» της Εκκλησίας μέσα σε ένα σύγχρονο κόσμο που κυριαρχούν οι συγκρούσεις και το δίκαιο του ισχυρού, σημειώνοντας ότι η Εκκλησία δεν αρκεί μόνο να προσεύχεται για την ενότητα, αλλά και να αγωνίζεται.
Πείτε μας με δύο λόγια τις μεγαλύτερες δυσκολίες που συναντάτε ποιμαντικά στην περιοχή Σας.
Όπως ενδεχομένως να γνωρίζεται, η Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου, η οποία χάριτι Θεού ποιμαίνεται από την ελαχιστότητά μου την τελευταία τριακονταετία, είναι μία ακριτική ιερά Μητρόπολη, η οποία μάλιστα βρίσκεται καί στην Θράκη, μία περιοχή με ιδιαίτερο χαρακτήρα. Η διαποίμανση της Ιεράς Μητροπόλεως επιτυγχάνεται μέσω των Ιερών Ενοριακών Ναών, των Ιερών Μονών, με ανάληψη ποικίλων ποιμαντικών πρωτοβουλιών, οι οποίες όμως για να πραγματωθούν απαιτούν την ύπαρξη συνεργατών, τόσο των Ιερέων, όσο και λαϊκών. Από την άποψη αυτή θα λέγαμε ότι μία πρώτη δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι η μείωση του πληθυσμού της υπαίθρου, που έρχεται συνεπεία του δημογραφικού προβλήματος. Έτσι ενώ μέχρι τώρα αναζητούσαμε Ιερείς που θα ποιμάνουν τις ενορίες, σε λίγο θα αρχίσουμε να αναζητούμε ενορίτες, αφού πολλές ενορίες αδειάζουν, και μάλιστα στην ύπαιθρο, ενώ μέσα στην πόλη της Ξάνθης η κατάσταση είναι πολύ καλλίτερη.
Ένα δεύτερο εμπόδιο στην ποιμαντική είναι το γεγονός ότι πλέον οι άνθρωποι θεωρούν τη σχέση τους με το «θείο» μία ατομική υπόθεση, που δεν περνά κατ΄ ανάγκη μέσα από την θεσμοποιημένη θρησκευτικότητα. Ιδιαίτερο ρόλο σε αυτό έχει παίξει και το διαδίκτυο το οποίο επιτρέπει να ανήκεις σε συλλογικότητες που βρίσκονται έξω από τα γεωγραφικά όρια που κατοικείς. Πολλοί άνθρωποι ζουν εδώ, αλλά δεν ανήκουν εδώ.
Σήμερα γίνεται μεγάλη κουβέντα για την «παγκοσμιοποίηση». Θεωρείτε πως ένας τέτοιος κίνδυνος είναι υπαρκτός, μέσα από την άσκηση του ιεραποστολικού έργου;
Συχνά σε συναξάρια των αγίων βρίσκουμε τον στίχο: «Χαίροις πάτερ, πατέρων παγκόσμιε». Αυτό σημαίνει πως οι Άγιοι της Εκκλησίας μας έχουν μία παγκοσμιότητα, γιατί αποτελούν παράδειγμα αγιότητος για όλη την οικουμένη, για όλες τις φυλές της γής, αφού έχοντας φτάσει στην Αγιότητα, είναι το τέλειο υπόδειγμα του τελείου ανθρώπου. Επομένως η Εκκλησία έχει μία παγκόσμια αποστολή η οποία διαφοροποιείται πλήρως από το γεγονός της παγκοσμιοποίησης. Αφου επισημάνουμε την πραγματικότητα πως τα τελευταία χρόνια βαδίσουμε σε μία από-παγκοσμιοποίηση, η οποία φέρνει στην επιφάνεια παλιές αντιπαλότητες και δημιουργεί εστίες συγκρούσεων, πρέπει να επισημάνουμε ότι η παγκοσμιοποίηση συνιστά μία τεχνητή και επιβαλλόμενη άνωθεν προσπάθεια για την εξάλειψη των προσωπικών και εθνικών ιδιαιτεροτήτων των κοινωνιών και τη δημιουργία ενός παγκόσμιου μονολιθικού οικοδομήματος, βασισμένου πάνω στην οικονομική κατίσχυση των αγορών έναντι των εθνών και των λαών. Απέναντι σε αυτό η Εκκλησία έρχεται να τονίσει τη μοναδικότητα του ανθρωπίνου προσώπου και την ανάγκη ενότητας μέσα από την ποικιλία, γεγονός στο οποίο αναφέρεται ήδη από την εποχή του και ο Απόστολος Παύλος. Εδώ στην Ξάνθη ζούμε σε μία περιοχή όπου η ειρηνική συνύπαρξη ποικίλων πολιτισμών μπορεί να θεωρηθεί και ως πρότυπο όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως.
Τι περιλαμβάνει η ποιμαντική φροντίδα της Μητροπόλεώς Σας για τους νέους;
Η ποιμαντική της νεότητας είναι ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος τομέας της ποιμαντικής της Εκκλησίας. Παλαιότερα η ποιμαντική της νεότητας γίνονταν μέσω των Κατηχητικών Σχολείων, τα οποία προσέφεραν πολλά, σήμερα όμως δεν αποτελούν τον ευχερέστερο τρόπο ποιμαντικής, διότι η μαθητιώσα νεολαία πραγματικά δεν έχει χρόνο και πολύ περισσότερο δεν επιθυμεί να παρακολουθήσει εκτός ωραρίου μαθήματος ένα ακόμα σχολείο: το κατηχητικό. Εκείνο που προσπαθούμε να πετύχουμε, διατηρώντας τη λειτουργία των Κατηχητικών, είναι να βρούμε ή και να εφεύρουμε νέους τρόπους συνάντησης. Έτσι από την αρχή της ποιμαντορίας μας θέσαμε ιδρύσαμε μαθητηκές εκκλησιαστικές κατασκηνώσεις από τις οποίες έχουν περάσει μέχρι σήμερα 180000 νέοι κατά την περίοδο του θέρους. Σήμερα στελέχη της κατασκήνωσης είναι….τα παιδιά των πρώτων κατασκηνωτών. Αυτό δείχνει και τον ισχυρό δεσμό τους με την κατασκήνωση και την Εκκλησία. Παράλληλα λειτουργούν εδώ και δεκαετίες οι Φοιτητικές Συνάξεις για τους φοιτητές της Πολυτεχνικής Σχολής, στις οποίες συμμετέχουν φοιτητές που στη συνέχεια, επιστρέφοντας στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, γίνονται «πρεσβευτές» της Ξάνθης. Πολλοί μάλιστα από αυτούς έχουν γίνει κληρικοί και μοναχοί. Ένας ακόμα χώρος διαπαιδαγώγησης της νεότητας είναι και το Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο και Λύκειο Ξάνθης, στο οποίο φέτος φοιτούν 160 μαθητές και μαθήτριες, που λαμβάνουν εξαιρετική παιδεία και αναπτύσσουν και ποικίλες πολιτιστικές πρωτοβουλίες. Επίσης η Ιερά Μητρόπολη βρίσκεται σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και έρχεται αρωγός στις Εκπαιδευτικές Μονάδες της περιοχής μας, όποτε αυτό ζητηθεί.
Σε έναν κόσμο που φλέγεται σήμερα από πολέμους και αιματοχυσίες, η Εκκλησία έχει ουσιαστικό λόγο και ποιος είναι αυτός;
Οι συγκρούσεις, οι αιματοχυσίες και ο πόλεμος αποτελούν μία διαρκή πραγματικότητα για τον κόσμο. Δεν υπήρχε ποτέ εποχή που να επικρατεί παγκοσμίως η ειρήνη. Απλά σήμερα οι πολεμικές συγκρούσεις διεξάγονται κυριολεκτικά δίπλα μας, για αυτό και μας επηρεάζουν περισσότερο. Η Εκκλησία στη Θεία Λατρεία της δέεται «υπερ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου», ενώ σε άλλη στιγμή δέεται προς τον Θεό για τους άρχοντες αυτού του κόσμου: «λάλησον αυτοίς αγαθά εν τη καρδία αυτών υπερ της Εκκλησίας σου, ίνα εν τη γαλήνη αυτών ήρεμον και ησύχιον βίον διάγωμεν εν πάση ευσεβεία και σεμνότητι». Επομένως η Εκκλησία προσεύχεται διαρκώς υπερ της ειρήνης, παρότι σήμερα υπάρχουν εκκλησίες, και μάλιστα ορθόδοξες, οι οποίες ευλογούν επιθετικούς πολέμους και δεν προσεύχονται για την ειρήνη αλλά «Για τη Νίκη». Αυτό σαν στάση είναι τελείως αθεολόγητη και δεν μπορεί να δικαιωθεί σε καμία περίπτωση. Η εκκλησία οφείλει όχι μόνο να προσεύχεται αλλά και να αγωνίζεται για την ειρήνη, έστω κι αν οι ισχυροί αυτού του κόσμου θέλουν να αγνοούν τη φωνή της. Ο λόγος της Εκκλησίας σε μία εποχή ταραχής και συγχύσεως πρέπει να είναι λόγος παρακλήσεως και καταλαγής. Αλήθεια, δεν γινόταν πάντα πόλεμοι; Αλήθεια, δεν γίνονται και σήμερα καταστρεπτικοί πόλεμοι; ποιό το όφελος να ταράσσουμε τους ανθρώπους με περιττές προφητολογίες και καταστροφολογίες, την ώρα που πρέπει να τους στηρίξουμε με την ελπίδα της Αναστάσεως που πάντα έρχεται δια του Σταυρού. Χωρίς Σταυρό δεν έρχεται Ανάσταση και αφού δεν προσπαθούμε να σηκώσουμε τον εκούσιο Σταυρό των εντολών του Χριστού, ίσως θα πρέπει να άρουμε τον Σταυρό των ακουσίων θλίψεων.
Πώς είναι το καθημερινό πρόγραμμα ενός Επισκόπου; Υπάρχουν στιγμές αδυναμίας, μοναξιάς ή και απογοήτευσης;
Το καθημερινό πρόγραμμα ενός Επισκόπου ξεκινά πάντα με την προσευχή, είτε αυτή γίνεται στο Προσευχητάριό του, είτε αυτή επιτελείται μέσω της Θείας Λατρείας στο Ναό. Επίσης ο Επίσκοπος ασχολείται με τη διοίκηση της Μητροπόλεως, με υποχρεώσεις που απορρέουν από το Επίσημο Πρωτόκολλο, δέχεται σε ακρόαση το λαό του Θεού ο οποίος του εκθέτει ποικίλλα θέματα, συνεργάζεται με τα Εκκλησιαστικά Συμβούλια των ενοριών της πόλεως και της υπαίθρου για ανάληψη πρωτοβουλιών ή επίλυση προβλημάτων, επισκέπτεται τις δομές φιλανθρωπίας της Ιεράς Μητροπόλεως, Ιερουργεί στις Ενορίες και στις Μονές σε κάθε ευκαιρία, συνεργάζεται με τις τοπικές αρχές για ευρύτερα ζητήματα της περιοχής και με ένα λόγο «γίνεται τοις πάσι τα πάντα» κατά τον Απόστολο των Εθνών Παύλο. Ένα πάντως είναι βέβαιο, πως ο Επίσκοπος δεν διαθέτει ιδιαίτερο χρόνο για τον εαυτό του. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω αντιλαμβανόμαστε ότι πολύ συχνά οι δουλειές και οι υποχρεώσεις μίας ημέρας παίρνουν χρόνο και από την επόμενη, ώστε ένα εικοσιτετράωρο να μην είναι αρκετό. Αυτό όμως δεν μας δημιουργεί άγχος, γιατί γνωρίζουμε ότι εμείς δεν είμαστε αυτοί που θα λύσουμε τα προβλήματα, γιατί η ιστορία είναι στα χέρια του Θεού. Πρέπει να μας διακατέχει εκείνη η ιερά αμεριμνία την οποία εκφράζει ο Μέγας Βασίλειος στην Ευχή της Αναφοράς της Θείας Λειτουργίας του: «και ων τα ονόματα ουκ εμνημονεύσαμεν δι΄ άγνοιαν, ή λήθην, ή πλήθος ονομάτων, Αυτός Σύ μνημόνευσον ο Θεός!». Εμείς δεν επαρκούμε να τα κάνουμε όλα, ούτε να τα κάνουμε τέλεια, οπότε αφήνουμε προσευχητικά χώρο για να δράσει και ο Θεός. Δίνοντας λοιπόν χώρο στο Θεό να δράσει δεν έχουμε αδυναμία, αφού «πάντα ισχύομεν εν τω ενδυναμούντι ημάς Χριστώ», δεν έχουμε μοναξιά αφού φέρουμε στην καρδιά μας το σύνολο του ποιμνίου μας, μπορεί να είμαστε μόνοι κατ΄ άνθρωπον, αλλά ποτέ δεν είμαστε απομωνομένοι και βέβαια ακόμη και αν οι συγκυρίες του κόσμου είναι απογοητευτικές, εμείς δεν απογοητευόμαστε, αφού ζούμε στο παρόν ατενίζοντες στο μέλλον της Βασιλείας του Θεού.
Ποιο είναι το μήνυμά Σας σε όσους διαβάζουν αυτή την ώρα τη Συνεντευξή μας;
Όσοι διαβάζουν αυτή την ώρα τη συνέντευξη μας δείχνουν έστω και ένα μικρό ενδιαφέρον για τη ζωή της Εκκλησίας. Εγώ θα ήθελα να ευχηθώ αυτό το ενδιαφέρον τους να μην είναι περιστασιακό αλλά μόνιμο. Θα ευχόμουν επίσης μην προέρχεται μόνο από την ανάγκη για ενημέρωση, αλλά να ωθεί και σε συμμετοχή στην Εκκλησιαστική ζωή. Να μην περιεργαζόμαστε τα πράγματα της Εκκλησίας, αλλά να εργαζόμαστε μέσα σε αυτή κατά το μέτρο των δυνατοτήτων και των χαρισμάτων μας. Θα ήθελα επίσης να καλέσω όλους τους αναγνώστες της «Κιβωτού της Ορθοδοξίας» να επισκεφθούν μεμονωμένα ή και μέσω ενοριακών εξορμήσεων την ακριτική μας Ιερά Μητρόπολη, να μας γνωρίσουν και να τους γνωρίσουμε. Τέλος επιθυμώ να ευχηθώ σε όλους πλούσια την ευλογία του Κυρίου στη ζωή τους.
