Ο Σμύρνης Βαρθολομαίος στην Ομογένεια του Λονδίνου
Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Βαρθολομαίος κατόπιν προσκλήσεως του Αρχιεπισκόπου Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Νικήτα, επισκέφθηκε το Λονδίνο προκειμένου να μιλήσει στην κεντρική εκδήλωση της Αρχιεπισκοπής για την εορτή των Τριών Ιεραρχών και Ελληνικών Γραμμάτων.
Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Βαρθολομαίος προέστη της Θείας Λειτουργίας στον ιερό ναό Υψώσεως Τιμίου Σταυρού και Αρχαγγέλου Μιχαήλ Golders Green Λονδίνου. Επίσης τέλεσε αρτοκλασία για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές των σχολείων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας.
Εκφώνησε ομιλία για την εορτή των Τριών Ιεραρχών, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Θυατείρων Νικήτα, του Μητροπολίτη Κολωνείας Αθανασίου, του Επισκόπου Κλαυδιουπόλεως Σάββα, πλειάδας ιερέων και πολλών ομογενών. Παρευρέθηκαν επίσης εκπρόσωποι των εν Λονδίνω Διπλωματικών Αρχών της Ελλάδος και της Κύπρου, εκπαιδευτικοί οι οποίοι υπηρετούν στα ομογενειακά σχολεία.
Ο Μητροπολίτης Βαρθολομαίος στην ομιλία του ανάμεσα στα άλλα είπε και τα εξής: «Η σημερινή ημέρα, αφιερωμένη εις τους Τρεις Ιεράρχας, είναι ημέρα φωτός. Ο Αγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο ποιητής της Θεολογίας, γράφει: «Φως είδον, και φως έγνωκα, και φως ελάτρευσα· και το φως τούτο εγένετό μοι ζωή» (Carmina, PG 37). Και η ελληνική ψυχή, ακόμη και όταν ομιλή με άλλην φωνήν εις άλλην εποχήν, δεν παύει να αναζητή το φως. Ο Ανδρέας Κάλβος, ο ποιητής του νεωτέρου Ελληνισμού, ο οποίος έζησε και εδίδαξε ενταύθα εις την Αγγλίαν, εκφράζει την ίδιαν εσωτερικήν δίψαν διά φως όταν γράφη: ‘η ψυχή μου χαίρει επί τω φωτί· και εν αυτώ βλέπει τον δρόμον της’ (Ωδαί, ‘Εις Σάμον’). Δύο φωνές, δύο εποχές, ένα ανθρώπινον αίτημα: να μη βαδίζη ο άνθρωπος υπό το σκότος αλλά προς το φως».
Τόνισε πως «η λέξις παιδεία, εκ της ελληνικής λέξεως παις – παιδός, δηλώνει εις την ελληνικήν γλώσσαν όχι απλώς την μάθησιν αλλά την όλην διαδικασίαν της ανατροφής και διαμορφώσεως του ανθρώπου εις πρόσωπον. Εις την κλασσικήν γραμματείαν ο Πλάτων ορίζει την παιδείαν ως ‘την της ψυχής στροφήν προς το φως’ (Πολιτεία, 518c), ο δε Αριστοτέλης την συνδέει προς την καλλιέργειαν της αρετής (Πολιτικά, VIII), επιβεβαιούντες αμφότεροι ότι η παιδεία αφορά εις σύνολον την εσωτερικήν καλλιέργειαν και ποιότητα του ανθρώπου και όχι μόνον εις την εξωτερικήν δεξιότητά του. Αντιθέτως, η λέξις εκπαίδευσις, εκ του ρήματος εκπαιδεύω, δηλώνει κυρίως την κατάρτισιν του ανθρώπου ώστε να ανταποκρίνεται εις ένα έργον, εις ένα ρόλον, εις ένα σύστημα· ώστε να είναι χρήσιμος. Αυτό δεν σημαίνει και κατ’ ανάγκην σοφός».
Σε άλλο σημείο είπε πως «η Ελληνική Παιδεία ανεζήτησε το φως, την αλήθειαν, την αρετήν. Ο Χριστιανισμός απεκάλυψε ότι το φως αυτό δεν είναι ιδέα, αλλά Πρόσωπον. Θείον Πρόσωπον: ο Χριστός. Λέγει ο Ιδιος ο Κύριος: ‘Εγώ ειμί το Φως του κόσμου· ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήση εν τη σκοτία, αλλ’ έξει το φως της ζωής» (Ιω. 8,12). Η αλήθεια, λοιπόν, δεν είναι έννοια, αλλά κοινωνία· και η σοφία δεν είναι πληροφορία, αλλά ζωή εν Χριστώ».
Εξήγησε πως «η ελληνική λέξις παιδεία δεν εσήμαινε ποτέ απλώς την μάθησιν, εσήμαινε σύνολον την διαμόρφωσιν του ανθρώπου. Ο Αριστοτέλης συνδέει την παιδεία προς τον τελικόν σκοπόν του ανθρώπου, λέγων ότι ‘παιδείαν δει την προς αρετήν ανάγουσαν’ (Πολιτικά VIII, 1337a), δηλαδή η παιδεία πρέπει να οδηγή εις την αρετήν. Και ο Ισοκράτης συνοψίζει με θαυμαστήν καθαρότητα: ‘Ουκ εκ του πολλά μανθάνειν, αλλ’ εκ του καλώς παιδεύεσθαι γίγνονται οι αγαθοί πολίται’ (Αντίδοσις 181–183).
Αυτό το παιδευτικόν ήθος παραλαμβάνει η Εκκλησία και το βαπτίζει εις το φως του Χριστού. Λέγουν οι Τρεις Ιεράρχαι:
Ο Μέγας Βασίλειος: ‘Ωσπερ εν αγρώ σπέρματα άνευ γεωργίας ανωφελή, ούτω και ψυχή λόγων άνευ αρετής΄. (Προς τους νέους, PG 31, 564B). Δηλαδή ‘όπως σπόροι σε χωράφι ακαλλιέργητο δεν καρποφορούν, έτσι και γνώσεις χωρίς αρετήν μένουν άκαρπες’.
Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Βαρθολομαίος διανέμει το αντίδωρο στους πιστούς κατά την εορτή των Τριών Ιεραρχών.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΣΜΥΡΝΗΣ
Ο Αγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος: ‘Ουχ ο πολλά ειδώς σοφός, αλλ’ ο καλώς ζων’ (Λόγος ΚΖ΄, PG 36, 16A). Δηλαδή «σοφός δεν είναι ο πολυμαθής, αλλά ο ορθώς βιών’.
Και ο Αγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμπληρώνει: ‘Ουκ εν τω διδάσκειν, αλλ’ εν τω ζην η παιδεία’. (Εις Ματθαίον, Ομιλία ΙΕ΄, PG 57, 228). Δηλαδή ‘η παιδεία δεν φαίνεται στα λόγια, αλλά στον τρόπο ζωής’.
Και εδώ αποκαλύπτεται η μεγάλη σύνθεσις: η Ελληνική Παιδεία ανεζήτησε το φως, την αλήθειαν, την αρετήν· ο Χριστιανισμός απεκάλυψε ότι το φως αυτό δεν είναι ιδέα, αλλά Πρόσωπον. Θείον Πρόσωπον: ο Χριστός. Η αλήθεια, εν είναι έννοια, αλλά κοινωνία· και η σοφία δεν είναι πληροφορία, αλλά ζωή εν Χριστώ».
