Να ζούμε το Απόδειπνο
Οι καθιερωμένες από την Εκκλησία προσευχές είναι απαραίτητο να γίνονται. Η Εκκλησία θέλει και οι έγγαμοι ακόμη να κάνουν το Απόδειπνο.
Αφού κάνουμε το Απόδειπνο, έπειτα να πούμε στον Κύριο ό,τι θέλουμε να πούμε. Αλλά το Απόδειπνο να γίνει. Γιατί μερικοί λένε, έκανα τον σταυρό μου, είπα το «Πάτερ ημών», έκανα την προσευχή και τελείωσα. Δεν είναι προσευχή αυτό. Κάτι είναι και αυτό φυσικά από το να μην κάνεις ούτε σταυρό· κάτι είναι.
Βέβαια, εάν θα φτάσουμε στο σημείο να ζούμε το Απόδειπνο, τότε… δεν ξέρω, εγώ δεν νιώθω την ανάγκη, αφού θα διαβάσω το Απόδειπνο, να πω κάτι άλλο έπειτα στον Κύριο. Γιατί οι προσευχές της Εκκλησίας τα περικλείουν όλα μέσα. Και ευχαριστίες έχουν και δοξολογίες έχουν και αιτήματα έχουν.
Όταν αρχίζεις στον Ψαλμό «Ελέησόν με, ο Θεός», τότε λες τις αμαρτίες σου. Και προσέξτε.
Όταν διαβάζουμε την προσευχή, όταν λέμε την προσευχή, δεν κάνουμε ανάγνωση. Αυτό να το προσέξουμε πολύ. Αν πάρουμε το προσευχητάρι να κάνουμε π.χ. το Απόδειπνό μας και λέμε το «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου…», όπως θα διαβάζαμε στην τάξη ή κάπου αλλού, τότε δεν προσευχηθήκαμε. Τα λόγια εκείνα δεν είναι του Δαβίδ. Είναι δικά μου λόγια που τα λέω εγώ στον Κύριο. Ή όταν λέγω το «Δόξα εν υψίστοις Θεώ…», όταν λέγω την δοξολογία, δεν διαβάζω ένα κείμενο από το βιβλίο. Με την καρδιά μου δοξάζω τον Θεό: Δόξα Σοι, Θεέ μου! Σ’ ευχαριστώ, Θεέ μου! Μέσα μου αυτά γυρίζουν.
Όταν εκζητώ το έλεος, διαβάζω έναν ψαλμό που μιλάει για το έλεος του Θεού, τότε μέσα μου συναισθάνομαι τις αμαρτίες μου, πόσο λύπησα τον Θεό, και ζητάω έλεος από τον Θεό, να με αξιώσει ο Θεός, ώστε η καρδιά μου να φύγει από την αμαρτία και να δοθεί στον Κύριο. Όταν δοξάζω, δοξολογώ τον Θεό, πάντοτε πάλι η σκέψη μου μέσα σε αυτό το περιεχόμενο της δοξολογίας κινείται. Και είναι κάτι δικό μου, δεν είναι κάτι του Δαβίδ ή κάποιου άλλου υμνωδού που το έγραψε. Με καταλαβαίνετε, ε;
Έτσι πρέπει να τα λέμε. Όχι να τα διαβάζουμε απλώς. Ίσως στην αρχή είναι πολύ δύσκολο αυτό. Στην αρχή να διαβάζουμε μόνο. Δεν μπορούμε ευθύς εξ αρχής να τα νιώθουμε. Δεν γίνεται. Αδύνατο είναι. Είναι πολύ δύσκολο. Να πω αδύνατο. Αλλά αφού τα διαβάζουμε, να προσπαθήσουμε σιγά-σιγά να τα κάνουμε δικά μας. Και αν τα μάθεις και απ’ έξω, τόσο το καλύτερο. Κάθεσαι και λες, όπως λες και στην ατομική σου προσευχή, λες και αυτά τα λόγια. Σε βοηθάει η Εκκλησία να κάνεις μια εξομολόγηση, να κάνεις μια ευχαριστία, να πεις τα αιτήματά σου. Όταν λέμε εκείνο τον μικρό ψαλμό, «Ο Θεός, εις την βοήθειάν μου πρόσχες· Κύριε, εις το βοηθήσαί μοι σπεύσον» (Ψαλμ. 69), πόσο ωραία, τι πιο υπέροχο από αυτό! Τι λόγια να βρω εγώ να μιλήσω καλύτερα στον Κύριο; Θεέ μου, «πρόσχες», έλα στην βοήθεια. Φυσικά δεν καταλαβαίνουμε και τα λόγια. Εάν καταλαβαίναμε!
Ναι. Όταν λέγω ότι καταλαβαίνουμε τα λόγια της Εκκλησίας, όσα μας λέγει η Εκκλησία, τότε δεν χρειάζεται ατομική προσευχή. Όλα περιέχονται. Η Εκκλησία στις προσευχές της τα λέγει όλα. Και μάλιστα αν μπορέσουμε να φθάσουμε στο σημείο να ζήσουμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με», αυτή την προσευχή, τότε δεν θα θέλουμε να λέμε τίποτε άλλο. Υπάρχουν Πατέρες που δεν κάνουν Ακολουθίες, ούτε Όρθρο ούτε Εσπερινό, τίποτε δεν κάνουν. Συνεχώς λένε αυτή την ευχή, «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με». Γιατί, τι είπαμε; Προσευχή είναι επικοινωνία, ένωση με τον Θεό. Αυτά τα λίγα λόγια… Τα πολλά λόγια σε σκορπίζουν. Αρχίζουν και έρχονται εικόνες, έρχονται παραστάσεις, έρχεται διασκορπισμός, έρχεται ο ρεμβασμός, έρχεται η αρπαγή· αρπάζει την σκέψη ο σατανάς. Ενώ σε λίγα λόγια, σε δύο-τρεις λέξεις μπορείς να συγκεντρωθείς. «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ», αυτό σκέψου. «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ» σκέφτεσαι· μόνο αυτό και δεν ξεφεύγεις.
Από το βιβλίο: ΟΜΙΛΙΕΣ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Α’, Ιερόν Ησυχαστήριον “Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος”, Μεταμόρφωσις Χαλκιδικής 2020, σελ. 91.
