Κένυας Μακάριος: Το ξεχείλισμα της ψυχής, εμπειρίες από την αφρικανική γη – Αφιέρωμα στην “Κιβωτό της Ορθοδοξίας”

  • Δόγμα

Όλες οι ιστορίες που καταγράφονται αποτελούν έναν θησαυρό πνευματικής ευφορίας και στήριγμα, για όλους μας, στις τόσες αντιξοότητες και προβληματισμούς που μας κατακλύζουν καθημερινά. Ζούμε κι εμείς σ’ έναν κόσμο φανταστικό, με όλες τις ανέσεις και τις ευκολίες και νομίζουμε ότι κατακτήσαμε τον κόσμο. Νομίζουμε πολλές φορές ότι ο προορισμός μας στον προσωρινό αυτό κόσμο […]

Όλες οι ιστορίες που καταγράφονται αποτελούν έναν θησαυρό πνευματικής ευφορίας και στήριγμα, για όλους μας, στις τόσες αντιξοότητες και προβληματισμούς που μας κατακλύζουν καθημερινά. Ζούμε κι εμείς σ’ έναν κόσμο φανταστικό, με όλες τις ανέσεις και τις ευκολίες και νομίζουμε ότι κατακτήσαμε τον κόσμο. Νομίζουμε πολλές φορές ότι ο προορισμός μας στον προσωρινό αυτό κόσμο είναι οι απολαύσεις και οι κοσμικές μας επενδύσεις. Ξεχνούμε, κι ας ανήκουμε στην κατηγορία των ανθρώπων που πιστεύουν και συμμετέχουν ενεργά στα μυστήρια της Εκκλησίας μας. Γι’ αύτό, πολλές φορές, επειδή έχουμε αυτή την προνομιακή θέση, δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε ή να καταλάβουμε τον συνάνθρωπό μας που έχει άλλο χρώμα και ανήκει σε μία συγκεκριμένη κουλτούρα, εντελώς διαφορετική από τη δική μας.

Είναι δύσκολο να μπούμε στο «πετσί», όπως λέμε στη λαϊκή μας γλώσσα, για να καταλάβουμε καλύτερα τον διπλανό μας. Οι καθημερινές συναντήσεις μου με τους νέους, ιδιαίτερα και συγκεκριμένα, ιεροσπουδαστές της Πατριαρχικής Σχολής, υπήρξε για μένα το καλύτερο διδακτήριο, μία Σχολή που δεν συγκρίνεται με οτιδήποτε πολύτιμο κι αν έχω στη ζωή μου.

Όπως πάντα, έτσι και τώρα, μπαίνει στο γραφείο μου ένας ιεροσπουδαστής πρωτοετής. Κοκκίνισαν τα μάγουλά του με το που μπήκε στο γραφείο μου. Του υπέδειξα να καθίσει και να αισθάνεται άνετα. Δεν υπήρχε κανένα σημάδι προειδοποιητικό. Ούτε πρωτόκολλο. Κατάλαβα από την αρχή ότι εκείνο που ήθελε να μου πει ήταν προσωπικό, εμπιστευτικό, ακόμα – θα έλεγα – απόρρητο. Ήταν, όμως, αποφασισμένος. Ήθελε να ξεσπάσει για να του φύγει το άγχος και η ταλαιπωρία. Πίστευε ότι η διήγησή του θα τον ανακούφιζε, αφού ήταν άδύνατο να μιλήσει ακόμα και στον πιο στενό φίλο του, που, συνήθως, μένουν στον ίδιο κοιτώνα, κάθονται μαζί στην τραπεζαρία και ανήκουν στην ίδια φυλή.

Περίμενα για λίγο. Κατάλαβα ότι ήθελε να βάλει τις σκέψεις του σε μία σειρά για να μπορέσει να τα πει όλα με άνεση. Τον έβλεπα ότι ακόμα προβληματιζόταν, όμως ήταν αποφασισμένος. Όσο περνούσαν τα λεπτά τόσο πιό ανήσυχος ήταν. Δεν ήξερε από πού ν’ αρχίσει. Έτσι τον ψυχολόγησα. Σε ποιο θέμα να δώσει προτεραιότητα. Στις περιπτώσεις αυτές, είμαι πολύ διακριτικός και προσέχω την κάθε κίνηση και σκέψη μου.

Το μεγαλύτερο και σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι νέοι εδώ στην Αφρική είναι εκείνο της ορφάνιας. Είναι πάρα πολύ ενοχλητικό και πληγώνει ψυχολογικά τους νέους το γεγονός ότι μεγαλώνουν, από τη στιγμή που έρχονται στον κόσμο αυτό και δεν γνωρίζουν ποιος είναι ο βιολογικός τους πατέρας. Ούτε αυτή η ίδια η μητέρα, αφού οι καταστάσεις που δημιουργούν το πρόβλημα αυτό είναι αυτόματα απρόβλεπτες, της στιγμής, του δευτερολέπτου και είναι αδύνατο να υπάρχει οποιαδήποτε συγκεκριμένη απάντηση. Το θέμα παραμένει προσωπικό, εμπιστευτικό. Όπως είπα και πιο πάνω και επαναλαμβάνω, είναι απόρρητο και δεν συζητείται καν. Στις διάφορες, ήδη, περιγραφές μου σε άλλα κεφάλαια της σειράς των Μαρτυριών Ζωής, δίνω μερικά χειροπιαστά παραδείγματα, τα όποια συνάντησα και μου στοίχισαν σημαντικά, αφού μ’ επηρέασαν κι εμένα ψυχολογικά και εσωτερικά. Ήταν οι περιπτώσεις αυτές τόσο συγκλονιστικές, που με τρόμαξαν, νόμιζα ότι ήταν σαν όνειρο ή σαν παραμύθι οι διηγήσεις αύτές!

Πολλές φορές απόρησα και διερωτήθηκα πώς τα παιδιά αυτά μπορούν να ζουν έτσι, μ’ αυτή την αγωνία, την αβεβαιότητα, γιατί, στην ουσία, μέσα τους το συζητούν, το σκέφτονται, το ζουν και κάνουν μάλιστα τη σκέψη «ας έρχόταν έστω και για μία φορά αυτός ο πατέρας μας, να τον βλέπαμε, να του μιλήσουμε, να τον αγγίζαμε, να μας αγκάλιαζε, να μας φιλούσε, ακόμα να μας χαμογελούσε …». Τέτοιος πόνος, τέτοια στέρηση, τόση αγωνία, τόσος καημός.

Από τα μηνύματα που λαμβάνω καθημερινά, σημειώνω αποσπασματικά, έκεινα που πραγματικά με συγκλονίζουν: «Θεέ μου, γιατί να μην μπορώ να ξέρω ποιος ήταν αυτός που μ’ έφερε στον κόσμο που ζω και κινούμαι! Γιατί να μην είναι μαζί μου … Είμαι ένας ορφανός …» μου γράφει κάποιος σε ένα μήνυμα, «…έχω ένα όνειρο στη ζωή μου, θέλω να γίνω δάσκαλος και επιθυμία μου είναι να έλθω στο Κολλέγιό σας, για να μπορέσω να πάρω εκείνο το δίπλωμα … αλλά δεν μπορώ, γιατί είμαι χωρίς γονείς, δεν γνωρίζω κανέναν και δεν υπάρχει κάποιος που να μπορεί να με βοηθήσει … γι’ αύτό ζητώ τη δική σας βοήθεια. Γνωρίζω ότι θα συγκινηθείτε και θα με βοηθήσετε …».

Όσο κι αν προσπαθήσει κανείς να καλύψει μερικά από τα συγκλονιστικά αυτά γεγονότα, δε θα μπορέσει, γιατί είναι τόσα πολλά και τόσο παραστατικά και πραγματικά. Δεν μπορούν ν’ αγνοηθούν ή να τα σβήσει κανείς, αφού μαρτυρούν μία κατάσταση, σείεται ολόκληρο το σύμπαν – είναι ιστορίες και παραδείγματα, τα όποια οικοδομούν και συνταράσσουν, ώστε να αποκτήσουμε περισσότερη γνώση και να αισθανθούμε την ανάγκη αυτής της συμπόρευσης μαζί τους, να τους αγγίξουμε και να τους δώσουμε χέρι βοήθειας, ν’ αντιληφθούν ότι δεν είναι μόνοι τους άλλά υπάρχει πάντοτε το αόρατο χέρι του Θεού, που προστατεύει τα ορφανά και κατευθύνει την πορεία τους.

Έτσι, μέσα από τον πόνο των νέων αυτών, που κρύβουν ένα βαθύ και ανεξήγητο μυστήριο, το όποιο δεν πρόκειται ενόσω ζουν να αποκαλυφθεί και να τους δώσει κάποιες εξηγήσεις ή άπαντήσεις. Θα παραμείνει σ’ όλη τη διάρκεια της επί γης ζωής τους ένα μεγάλο μυστήριο, όσο κι αν φαίνεται ότι είναι κάτι απλό και όχι τόσο σημαντικό.

Ανοίγει ο νέος το κεφάλαιο της ζωής του. Παίρνει βαθιές αναπνοές, για να μπορέσει να αποκαλύψει την αγωνία και τον φόβο που τον κατατρέχουν. Δεν μπορεί να δώσει καμιά εξήγηση ούτε να δικαιολογήσει την απουσία των βιολογικών του γονιών από τη ζωή του. Δεν θέλει κανείς να μιλήσει. Το έχουν κάπου κλειδώσει και δεν έχουν το κλειδί να το ανοίξουν. Σίγουρα πρέπει κάποιος να ξέρει.

Κι όμως ο νέος φαντάζεται και επιμένει. Είναι ο τελευταίος που θα μάθει την αλήθεια. Οι γονείς του πέθαναν και οι δύο την εποχή εκείνη που εμφανίστηκε στην Αφρική ο ιός του Έιτς και σκότωνε – θέριζε κυριολεκτικά τις ζωές των ανθρώπων. Ένα βρέφος απροστάτευτο, μόνο, απεριποίητο. Μεγάλωσε στην αγκαλιά και στα χέρια κάποιας, τώρα γριάς, η οποία υποτίθεται και προσφωνείται «γιαγιά»! Και γι’ αυτό ακόμα αμφιβάλλει.

Σκεφτόμουνα, πραγματικά, την ψυχολογικά του κατάσταση. Να μην μπορεί να μάθει από κανέναν την αλήθεια και να ζει όλα αυτά τα χρόνια, μέσα στον άγνωστο αύυό κόσμο, με τόσα ερωτηματικά. Ήταν πολύ δύσκολο να τον καταλάβω. Πονούσε εσωτερικά και μάλιστα ο πόνος του αυτός τον στενοχωρούσε τόσο που δυσκολευόταν να μιλήσει. Ήταν απαρηγόρητος. Τόσος πόνος μετά από τόσα χρόνια. Και τί περίμενε; Ότι θα έβρισκε τους γονείς του μ’ έναν θαυμαστό τρόπο; Κατάλαβα ότι είχε άνάγκη από πολλή αγάπη και κατανόηση.

Έφερα στον νου μου παρόμοιες περιπτώσεις. Πόσα παρόμοια παραδείγματα είχα ν’ αντιμετωπίσω στο παρελθόν! Δεν βρίσκαμε τους γονείς φυσικά. Ήταν αδύνατο. Αλλά τουλάχιστον δίναμε κάποιες υποθετικές λύσεις, για να παρηγορήσουμε περισσότερο και να ενισχύσουμε ψυχολογικά και πνευματικά τον άνθρωπο του Θεού. Τίποτε περισσότερο. Αναλογίζομαι τον πόνο και το βάρος που έχουν μέσα τους. Μα τί να κάνω; Πώς μπορώ να τους βοηθήσω; Μόνο με την προσπάθεια περισσότερης αγάπης και συμπάθειας. Είναι νέος και όμως σκέφτεται σαν μικρό παιδί. Τόση παιδική αθωότητα και αφέλεια! Η συνάντηση συνεχίστηκε για άρκετή ώρα. Έκανα ό,τι μπορούσα. Αυτό ήταν το κύριο θέμα. Η απουσία των βιολογικών γονιών από τη ζωή του. Δεν ήθελε τίποτε άλλο. Αυτό από μόνο του ήταν δυνατό να του δημιουργεί όλη αυτή την ψυχολογική μυστηριώδη ακαταστασία εσωτερικά. Είναι μερικές φορές που όταν συμβαίνουν τέτοια γεγονότα, που είναι τόσο συναρπαστικά και παράξενα, που άθελα μέσα από την ψυχή μας βγαίνει μία βαθυστόχαστη προσευχή και βάζουμε τον εαυτό μας σ’ αυτή την ίδια κατάσταση, για να συμπάσχουμε μαζί του και να γευόμαστε, έστω για λίγο, τον πόνο και τη θλίψη του. Αυτό συμβαίνει συχνά, έχουμε περιπτώσεις τυφλών, αναπήρων, παιδιών με ειδικές ανάγκες, που δεν πρέπει, με κανέναν τρόπο, να περιφρονούμε και να τους δεχόμαστε ψυχρά. Όχι! Απεναντίας, θα πρέπει να τους έχουμε μέσα μας, δίπλα μας να αισθάνονται έτσι, ότι δεν είναι μόνοι αλλά έχουν ένα αδελφό που τους αγαπά, τους φροντίζει, τους καταδέχεται και τους αγκαλιάζει φιλεύσπλαχνα. Μόνο να μπορούμε να δώσουμε λίγη κατανόηση και αγάπη, τόσο που να μπορούν οι άνθρωποι αυτοί να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνοι. Η αγάπη αυτή δεν πρέπει να έχει όρια, γιατί την έχουν άνάγκη, για να μπορέσουν να βαστάξουν αυτό το βαρύ φορτίο της αδικίας, που τους συντροφεύει, όλα αυτά τα χρόνια της ζωής τους. Γι’ αυτό, με την πρώτη ευκαιρία το αναζητούν, θέλουν να μιλήσουν, θέλουν ν’ ακούσουν έναν λόγο, να μοιραστούν μαζί με κάποιον εκείνο που τους απασχολεί, τους βασανίζει έντονα και δεν μπορούν να δώσουν μία λύση. Και δεν είναι εύκολο. Όμως, στο τέλος, αύτή η υπέρβαση της αγάπης θα τα οικονομήσει, έτσι ώστε να ξεπεραστούν αυτοί οι φραγμοί και τα εμπόδια, για να ζήσουν καλύτερες μέρες και να μπορέσουν, έτσι, να προσγειωθούν και να δεχθούν την πραγματικότητα όσο σκληρή κι αν είναι.

Σκέφτηκα, για να τους παρηγορήσω, να τους γράψω ένα υποθετικό γράμμα, το όποιο θα το υπογράφει ο ίδιος ο Χριστός.

Αγαπητέ μου φίλε και αδελφέ,

Σήμερα αισθάνομαι την ανάγκη να επικοινωνήσω μαζί σου, γιατί αισθάνομαι ότι μου λείπεις πολύ και σε επιθυμώ συνέχεια. Σε έχω στη σκέψη μου και στην προσευχή μου κι αυτό το κάνω γιατί σε αγαπώ και σε αισθάνομαι δικό μου, δίπλα μου.

Συνέχεια σε έχω στη σκέψη μου και σε βλέπω καθημερινά, μέσα στις διάφορες στιγμές της ζωής σου, όταν είσαι χαρούμενος αλλά και όταν είσαι λυπημένος. Πάντα σε περιμένω με αγωνία, να σε δω και ν’ ακούσω τη φωνή σου και τις σκέψεις, μαζί με τα προβλήματά σου. Πάντα σε περιμένω. Να ξέρεις ότι σ’ έχω στην καρδιά μου. Είναι γεγονός ότι σε βλέπω όταν συναναστρέφεσαι με τους φίλους σου και μιλάς μ’ αυτούς. Ξέρεις, περιμένω ότι, κάποια στιγμή, θα βρεις λίγο χρόνο για να μου ανοίξεις την καρδιά σου και να μου μιλήσεις κι εμένα. Είμαι βέβαιος ότι το ‘χεις άνάγκη. Παρ’ όλα αυτά, προσπάθησα μόνος μου με άλλους τρόπους να σ’ ευχαριστήσω, δίνοντάς σου ευκαιρίες να χαρείς την ομορφιά της φύσης, τις βροχές, τη ζέστη, ακόμα και το κρύο. Αλλά έκανα ό,τι μπορούσα, για να σ’ ευχαριστήσω.

Έχω πάντα την αίσθηση ότι θα ερχόσουν να με συναντήσεις και σε περίμενα εναγωνίως. Κι όμως, παρ’ όλο που δεν ήλθες και δε σε είδα, αν και πληγώθηκα μέσα μου, συνεχίζω να σ’ αγαπώ και να θεωρώ τον εαυτό μου φίλο και αδελφό σου. Σε είδα φυσικά που κοιμόσουνα τόσο ήρεμα και δεν ήθελα να σ’ ενοχλήσω, γιατί δεν ήθελα να χαλάσω την ησυχία σου και να σε τρομάξω. Σεβάστηκα το πρόσωπό σου, γιατί μου είσαι τόσο συμπαθής και πολύτιμος. Παρ’ όλο που δεν σε ξύπνησα, όμως, είχα ακόμα μέσα μου την επιθυμία να σου μιλήσω. Σκεφτόμουνα ότι είχα πολλά να σου προσφέρω και να απαλύνω τον πόνο και τους στεναγμούς σου. Ακόμα, ήθελα να σου κάνω ένα δώρο. Μα ήσουν τόσο βιαστικός και απασχολημένος, όταν ξύπνησες αργά και στη συνέχεια έτρεξες στην εργασία σου. Βυθίστηκα στη θλίψη και έκλαψα πολύ. Αισθάνομαι ότι είσαι απομονωμένος και στενοχωρημένος. Συντρίβεται η καρδιά μου και προσπαθώ να καταλάβω τη θέση σου. Πόσοι στ’ άλήθεια με λύπησαν και μου προκάλεσαν θλίψη, με πλήγωσαν βαθιά! Τα δάκρυά μου έτρεχαν σαν βροχή. Παρ’ όλα αυτά εγώ συνεχίζω να σ’ αγαπώ.

Γιατί, όμως, με περιφρονείς και δεν μ’ ακούς; Σ’ αγαπώ και σε σέβομαι πάντα. Θαυμάζω τη φύση και μιλώ μαζί της, μιλώ με τα πουλιά, με τα ζώα, χαίρομαι τα πολύχρωμα λουλούδια και το πράσινο, τα πράσινα δέντρα, τα φορτωμένα με διάφορους καρπούς. Μάλιστα, για μία στιγμή, ήθελα τόσο πολύ να σε φωνάξω να έλθεις μαζί μου να μιλήσουμε και, ακόμα, να συμφάγουμε. Πολλοί από τους φίλους μου με αποφεύγουν και με περιφρονούν. Όμως, συνεχίζω να τους αγαπώ, να τους σκέφτομαι, να τους συμπαρίσταμαι και νά τους λατρεύω, γιατί αισθάνομαι ότι έχουν μεγάλη ανάγκη συμπάθειας και συμπόνοιας. Τόση είναι η αγάπη μου γ΄ αυτούς τους ανθρώπους, αφού είναι πλάσματά μου και δημιουργήματά μου, βαθύτερη είναι (η αγάπη αυτή) πιο βαθιά κι από το μέγεθος των ωκεανών.

Πόσο θα ήθελα να γνωρίζεις, πόσο πολύ θέλω να σε βοηθήσω! Θα περιμένω πάντως να με καλέσεις και να μου μιλήσεις και να μου πεις ό,τι έχεις μέσα στην καρδιά σου. Έχω τόσα πολλά να σου πω και να μοιραστώ μαζί σου, τα σχέδια και τους οραματισμούς μου, που έχω για σένα.

Δεν θα επιμείνω, φυσικά, άλλο. Μου αρέσει να αφήνω τους ανθρώπους να κάνουν τις επιλογές τους και τις προτιμήσεις τους. Αλλά για σένα θα επιμείνω, επειδή ήσουν η δική μου επιλογή, γ΄ αυτό θα σε περιμένω, όποτε μπορέσεις να με επισκεφθείς, για να μιλήσουμε. Γνωρίζεις ότι σε έχω επιλέξει και είσαι ανάμεσα σ’ αυτούς που άγαπώ ιδιαίτερα και θέλω να βοηθήσω, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Είμαι συνέχεια μαζί σου και σ’ έχω στη σκέψη μου και στη ζωή μου, είσαι δικός μου, πάντα στη διάθεσή σου.

Ο αδελφός και φίλος σου,

Ιησούς Χριστός

Απόρρητο