Η Εορτή του Προφήτη Ελισσαίου στα Ιεροσόλυμα – Μήνυμα ελπίδας από τον Πατριάρχη Θεόφιλο
Τό Σάββατον, 14ην /27ην Ἰουνίου 2026, ἑωρτάσθη ὑπό τοῦ Πατριαρχείου ἡ μνήμη τοῦ προφήτου Ἑλισσαίου εἰς τήν ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ Ἱεράν Μονήν εἰς Ἱεριχώ, ἐν ᾗ καί ἡ συκομορέα τοῦ Ζακχαίου. Κατά τήν ἡμέραν αὐτήν τῆς μνήμης τοῦ Προφήτου Ἑλισσαίου, ἡ Ἐκκλησία ἀναμιμνῄσκεται ὅτι ὁ Προφήτης Ἑλισσαῖος ἦτο υἱός Σαφάτ ἐκ πόλεως Ἀβελ Μεούλ ἐκ γῆς Μανασσῆ, […]
Τό Σάββατον, 14ην /27ην Ἰουνίου 2026, ἑωρτάσθη ὑπό τοῦ Πατριαρχείου ἡ μνήμη τοῦ προφήτου Ἑλισσαίου εἰς τήν ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ Ἱεράν Μονήν εἰς Ἱεριχώ, ἐν ᾗ καί ἡ συκομορέα τοῦ Ζακχαίου.
Κατά τήν ἡμέραν αὐτήν τῆς μνήμης τοῦ Προφήτου Ἑλισσαίου, ἡ Ἐκκλησία ἀναμιμνῄσκεται ὅτι ὁ Προφήτης Ἑλισσαῖος ἦτο υἱός Σαφάτ ἐκ πόλεως Ἀβελ Μεούλ ἐκ γῆς Μανασσῆ, γεωργός τό ἐπάγγελμα. Περί τό 909 π.Χ., λαβών ἐντολήν παρά τοῦ Θεοῦ ὁ προφήτης Ἠλίας ἔχρισε τόν Ἑλισσαῖον ἀντ’ αὐτοῦ εἰς προφήτην, ἐν ᾧ ὤργωνε τήν γῆν καί ἔχων ζεύγη βοῶν δώδεκα, τά ὁποῖα ἔσφαξε καί ἔδωκεν ὡς τροφήν εἰς τόν λαόν καί ἐγκαταλείψας τούς γονεῖς αὐτοῦ, ἠκολούθησε τόν Προφήτην Ἠλίαν ἕως τῆς Ἀναλήψεως αὐτοῦ ἐπί πυρίνου ἅρματος, ἀπό τοῦ ὁποίου καί ἔρριψεν εἰς αὐτόν τήν μηλωτήν αὐτοῦ καί περιεπάτησεν ἐπί τοῦ Ἰορδάνου καί ἔλαβε διπλῆν τήν χάριν αὐτοῦ. Τά θαυμάσια ἔργα αὐτοῦ περιγράφονται εἰς τό Δ΄ Βιβλίον τῶν Βασιλειῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἐτελεύτησε πλήρης ἡμερῶν περί τα 830 π.Χ. καί ἐτάφη εἰς Σαμάρειαν.
Πρός τιμήν αὐτοῦ προεξῆρξεν θείας Λειτουργίας εἰς τήν ὡς ἄνω εἱρημένην Ἱεράν Μονήν ὁ Μακαριώτατος Πατήρ ἡμῶν καί Πατριάρχης Ἱεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος, συλλειτουργοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντίνης κ. Ἀριστάρχου, Ἁγιοταφιτῶν Ἱερομονάχων καί Ἀραβοφώνων Πρεσβυτέρων ἐκ τῶν ὁμόρων περιοχῶν, τοῦ παρεπιδημοῦντος Ἀρχιμανδρίτου Παντελεήμονος ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πολωνίας, ψαλλόντων δεξιά ἑλληνιστί του ἰατροῦ κ. Γιακούμπ καί τοῦ κ. Γεωργίου Βαράκλα καί ἀριστερά ἀραβιστί τοῦ ψάλτου τῆς Μονῆς. Εἰς τό Κοινωνικόν τῆς θείας Λειτουργίας ὁ Μακαριώτατος ἐκήρυξε τόν θεῖον λόγον ἑλληνιστί ὡς ἕπεται:
«Ἠλίας, ὃς ἐν λαίλαπι ἐσκεπάσθη, καὶ Ἑλισσαιὲ ἐνεπλήσθη πνεύματος αὐτοῦ· καὶ ἐν ἡμέραις αὐτοῦ οὐκ ἐσαλεύθη ὑπὸ ἄρχοντος, καὶ οὐ κατεδυνάστευσεν αὐτὸν οὐδείς. πᾶς λόγος οὐχ ὑπερῇρεν αὐτόν, καὶ ἐν κοιμήσει ἐπροφήτευσε τὸ σῶμα αὐτοῦ· καὶ ἐν ζωῇ αὐτοῦ ἐποίησε τέρατα, καὶ ἐν τελευτῇ θαυμάσια τὰ ἔργα αὐτοῦ», (Σοφία Σειράχ, 48, 12-14).
Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
Εὐλαβεῖς Χριστιανοί καί προσκυνηταί,
Ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνήγαγε πάντας ἡμᾶς σήμερον ἐν τῇ ἐπωνύμῳ Ἱερᾷ Μονῇ τοῦ Προφήτου Ἑλισσαίου, ἐν τῇ ἀρχαιοτάτῃ καί Ἁγιογραφικῇ πόλει τῆς Ἱεριχοῦς, τῆς ἐγγύς τῶν ρείθρων τοῦ Ἰορδάνου κειμένης, ἵνα ἑορτίως τιμήσωμεν τήν μνήμην τοῦ παμφαοῦς φωστῆρος τῆς Οἰκουμένης καί ἀκραίμονος τῶν Προφητῶν Ἑλισσαίου τοῦ ἐνδόξου.
Ὁ Προφήτης Ἑλισσαῖος ἦτο υἱός τοῦ πλουσίου ἀγρότου Σαφάτ, ὁ ὁποῖος εἰργάζετο ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Ἰορδάνου καί ἐχρίσθη προφήτης κατ’ ἐντολήν τοῦ Θεοῦ ὑπό τοῦ Προφήτου Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου, γενόμενος διάδοχος αὐτοῦ, ὡς μαρτυρεῖ ἡ Βίβλος Βασιλειῶν λέγουσα: «καὶ εἶπε Κύριος πρὸς αὐτόν [τόν Ἠλίαν]· πορεύου, ἀνάστρεφε εἰς τὴν ὁδόν σου καὶ ἥξεις εἰς τὴν ὁδὸν ἐρήμου Δαμασκοῦ …καὶ τὸν Ἑλισαιὲ υἱὸν Σαφὰτ χρίσεις εἰς προφήτην ἀντὶ σοῦ», (Γ’ Βασ. 19, 15-16).
Ὁ δέ προφήτης Ἠλίας εὗρε τόν Ἑλισσαῖον ἀροτριῶντα τόν ἀγρόν αὐτοῦ καί ἐκάλεσεν αὐτόν να τόν ἀκολουθήσῃ, ρίψας ἐπ’ αὐτόν τήν μηλωτήν αὐτοῦ, ὡς μαρτυρεῖ καί πάλιν ἡ Γραφή: «καί ἐπέρριψε τήν μηλωτήν αὐτοῦ ἐπ’ αὐτόν καί κατέλιπεν Ἑλισσαιέ τούς βόας καί κατέδραμεν ὀπίσω Ἠλιοῦ καί εἶπεν· καταφιλήσω τόν Πατέρα μου καί ἀκολουθήσω ὀπίσω σου», (Γ’ Βασιλ. 19, 19-20). Τό γεγονός τοῦτο ἐδήλωνε τήν κλῆσιν τοῦ Ἑλισσαίου εἰς τό Προφητικόν ἀξίωμα καί τήν ἐξ αὐτοῦ (τοῦ ἀξιώματος) ἄντλησιν πνευματικῆς δυνάμεως καί θείας αὐθεντίας.
Διά δέ τῆς μηλωτῆς Ἠλιοῦ, ὁ Ἑλισσαῖος διεχώρισε τά ὕδατα τοῦ Ἰορδάνου ἔνθεν καί ἔνθεν καί διεπέρασε αὐτόν, ἐκ τοῦ ὁποίου γεγονότος οἱ «Υἱοί τῶν Προφητῶν» διέγνωσαν ἐν τῷ Ἑλισσαίῳ τό πνεῦμα τοῦ διδασκάλου τῶν Ἠλιοῦ καί προσεκύνησαν αὐτόν ἕως ἐδάφους: «καὶ ὕψωσε τὴν μηλωτὴν ᾿Ηλιού… καὶ ἐπάταξε τὰ ὕδατα, καὶ διερράγησαν ἔνθα καὶ ἔνθα, καὶ διέβη ῾Ελισσαιέ», (Δ΄ Βασιλ. 2, 13-14), λέγει ἡ Γραφή.
Ἀξιοσημείωτον ὅτι ὁ θεόφρων Ἑλισσαῖος ἔζησε ἐπί μίαν περίπου πεντηκονταετίαν (850-800 π.Χ.). Ἡ δέ δρᾶσις αὐτοῦ ὡς προφήτου συνδέεται μετ’ ἐκτάκτων ἐνεργειῶν καί ποικίλων θαυμάτων. Μετέβαλε εἰς πόσιμα τά ὑφάλμυρα ὕδατα πηγῆς τινος ἐν τῇ Ἱεριχοῖ (Δ΄ Βασ. 2, 19-22), κατηράσθη τούς χλευάζοντας αὐτόν ἀγυιόπαιδας, τούς ὁποίους κατεσπάραξαν δύο ἄρκτοι, (Δ΄ Βασ. 2, 23-25), ἐπολλαπλασίασε τό ἔλαιον πτωχῆς χήρας, διά να ἀπαλλάξῃ αὐτήν ἐκ σοβαρῶν χρεῶν, ἀνέστησε τόν υἱόν φιλοξενησάσης αὐτόν πλουσίας Σουμανίτιδος γυναικός, (Δ’ Βασ. 18-37), ἐθεράπευσεν ἐκ τῆς λέπρας τόν Ἀραμαῖον στρατηγόν Ναιμάν (Δ΄ Βασ. 5, 1-14), ἐτιμώρησε δέ διά τῆς ἰδίας νόσου τόν πονηρόν καί φιλάργυρον ὑπηρέτην τοῦ Γιεζί, (Δ’ Βασ. 5, 20-27). Ἐπί πλέον δέ ἐθαυματούργησε καί μετά τόν θάνατόν του, ἀναστήσας ἕνα νεκρόν ριφθέντα εἰς τόν τάφον του καί ἐλθόντα εἰς ἐπαφήν μετά τῶν ὀστῶν του. (Δ΄ Βασ. 13,21).
Ἐκ τῶν ἀνωτέρων θαυμασίων ἐνεργειῶν τοῦ Προφήτου Ἑλισσαίου καταφαίνεται ἐναργέστατα τό πνευματικόν μέγεθος αὐτοῦ, τοὐτέστιν ἡ δωρεά τῶν χαρισμάτων, τά ὁποῖα ἔλαβεν οὗτος ἐκ Θεοῦ διά τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ Ἠλιοῦ τοῦ πανευφήμου. Διό καί ὁ ὑμνῳδός μετ’ ἐκπλήξεως ἀναφωνεῖ: «Τὶς τὰς πρακτικάς, ἀρετάς σου διηγήσεται; τὰς ἀναβάσεις δὲ τοῦ Πνεύματος, τὶς καταγγεῖλαι Προφῆτα, Θεοῦ δυνήσεται»; «Ἄβυσσον εὑρών, Ἐλισσαῖε χαρισμάτων Θεοῦ, τοῖς προσιοῦσί σοι ἐπήγασας, προρρήσεις θείας, ἰάσεις ψυχῆς καὶ σώματος», «Εὗρε τὴν ἀνάπαυσιν, καὶ ἐνεσκήνωσεν ἄφθονος, χάρις ἐν σοί, Πνεύματος Ἁγίου, Ἐλισαιέ, ἀοίδιμε».
Ὁ πρωτοκορυφαῖος τῶν Ἀποστόλων Πέτρος μακαρίζει αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο δοχεῖα τοῦ Ἁγίου Πνεεύματος λέγων: «Μακάριοι, ὅτι τό τῆς δόξης καί δυνάμεως καί τό τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα ἐπ’ αὐτούς ἀναπαύεται», (Α΄ Πέτρ. 4,14). Αὐτό τοῦτο τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, τό Κύριον, τό ζωοποιόν, τό ἐκ τοῦ Πατρός ἐκπορευόμενον, τό σύν Πατρί καί Υἱῷ συμπροσκυνούμενον ἐλάλησεν καί διά τοῦ Προφήτου Ἑλισσαίου ὡς ἀναφωνεῖ ἐγκωμιαστικῶς καί ὁ ὑμνῳδός λέγων: «Χαίροις ὦ Ἐλισαῖε, ἐπιδεδειγμένος τὴν ἰσάγγελον, ἐπὶ γῆς πολιτείαν, ἐν σαρκί τε βιώσας ὡς ἄριστος». «Ἄϋλόν σου τὸ ὄμμα, τῆς ψυχῆς Προφῆτα φυλαξάμενος, τῇ τοῦ Πνεύματος αἴγλῃ, προορᾶν ἠξιώθης τὰ μέλλοντα».
Τό χάρισμα τοῦτο τοῦ «προορᾶν τά μέλλοντα» ἐπιβεβαιοῖ καί ὁ Σειράχ ἐν τῇ βίβλῳ αὐτοῦ λέγων : «Καί ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ [ὁ Ἑλισσαῖος] ἐποίησε τέρατα καί ἐν τελευτῇ θαυμάσια τά ἔργα αὐτοῦ», (Σοφ. Σειράχ 48,14). Μεταξύ τῶν θαυμασίων ἔργων τοῦ Ἑλισσαίου διακρίνεται τό γεγονός κατά τόν Σειράχ, ὅτι «πᾶς λόγος οὐχ ὑπερῇρεν αὐτόν καί ἐν κοιμήσει ἐπροφήτευσε τό σῶμα αὐτοῦ», (Σοφ. Σειράχ 48,13). Καί ἁπλούστερον, οὐδείς λόγος τοῦ Ἑλισσαίου ἦτο ἀνώτερος τῶν ἔργων του καί ὅταν ἀπέθανε, διά τοῦ νεκροῦ σώματός του ἐξεπληρώθη κάποια προφητεία. Εἰς τόν λόγον τοῦτον τοῦ Σειράχ γίνεται ὑπαινιγμός τοῦ θαύματος τῆς ἀναστάσεως, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τόν τάφον τοῦ Ἑλισσαίου, (Πρβλ. Δ’ Βασ. 13,21): «καὶ ἐγένετο αὐτῶν θαπτόντων τὸν ἄνδρα, καὶ ἰδοὺ εἶδον τὸν μονόζωνον καὶ ἔρριψαν τὸν ἄνδρα ἐν τῷ τάφῳ ῾Ελισσαιέ, καὶ ἐπορεύθη καὶ ἥψατο τῶν ὀστέων ῾Ελισαιὲ καὶ ἔζησε καὶ ἀνέστη ἐπὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ» [Συνέβη δέ τό ἑξῆς τρομερόν: ἐν ᾧ οἱ Ἰσραηλῖται ἤθελον νά ἐνταφιάσουν νεκρόν τινα, ἐφάνησαν μακρόθεν λησταί, προχωροῦντες πρός αὐτούς. Ἐκ τοῦ τρόμου ἔρριψαν οἱ Ἰσραηλῖται τόν νεκρόν εἰς τόν ἀνοικτόν τάφον τοῦ Προφήτου Ἑλισσαίου καί ἐτράπησαν εἰς φυγήν. Ὁ ριφθείς νεκρός, ἐγγίσας τά ὅσια ὀστά τοῦ Ἑλισσαίου ἀνέζησε καί ὠρθώθη εἰς τούς πόδας του].
Ἐπί πλέον, εἰς τό γεγονός τοῦτο ἀποδεικνύεται καί ἡ εὐλάβεια τῶν πιστῶν τῆς Ἐκκλησίας εἰς τά λείψανα τῶν ἁγίων, ἀλλά καί δικαιώνεται τό εὐσεβές περί τούτων φρόνημα τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν Ἐκκλησίας. Τοῦτο ἐξ ἄλλου μαρτυρεῖται ὑπό τοῦ Ἀποστόλου καί Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ εἰς τό βιβλίον τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων: «Δυνάμεις τε οὐ τὰς τυχούσας ἐποίει ὁ Θεὸς διὰ τῶν χειρῶν Παύλου, ὥστε καὶ ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἐπιφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ σουδάρια ἢ σιμικίνθια καὶ ἀπαλλάσσεσθαι ἀπ᾿ αὐτῶν τὰς νόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ ἐξέρχεσθαι ἀπ᾿ αὐτῶν», (Πράξ. 19, 11-12).
Ἐκ τῶν ἀνωτέρω, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, καταδείκνυται σαφῶς ὅτι ὁ ἐν τῇ νυδύϊ τῆς ἁγνῆς Παρθένου, τῆς ὑπό τοῦ Προφήτου Ἡσαΐου μαρτυρουμένης (Ἡσ. 9,6), «μεγάλης βουλῆς ἄγγελος συλληφθείς», τοὐτέστιν ὁ Χριστός, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ Πατρός καί τό Ἅγιον Αὐτοῦ Πνεῦμα, εἶναι ὁ ἐνεργῶν καί ἀποκαλύπτων τήν σώζουσαν ἀλήθειαν, τόσον διά τῶν Ἁγίων Προφητῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ, ὅσον καί διά τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ.
Διό καί ἡμεῖς, οἱ τελοῦντες τήν Ἱεράν Μνήμην τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἑλισσαίου μετά τοῦ ὑμνῳδοῦ εἴπωμεν: «Χαίροις Ἐλισσαῖε πάνσοφε· σὺ γὰρ καθάρας τὸν νοῦν, ἡδονῶν τῶν τοῦ σώματος, ὑπεδέξω ἔνδοξε, τὰς αὐγὰς τὰς τοῦ Πνεύματος, τοῖς ἐφεξῆς τε, πᾶσι μετέδωκας, καὶ ὅλος ὤφθης, φωτοειδέστατος· ὅθεν ἐσκήνωσας, πρὸς τὸ φῶς τὸ ἄδυτον, ὑπὲρ ἡμῶν, πάντοτε δεόμενος, τῶν εὐφημούντων σε». Πρός δέ τό ἄδυτον φῶς ἐσκήνωσαν ὡσαύτως καί οἱ σήμερον συνεορταζόμενοι μετά τοῦ ἐνθέου Προφήτου Ἑλισσαίου Ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας Μεθόδιος Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως καί Ἅγιος Ἱερομάρτυς Κύριλλος Ἐπίσκοπος Γορτύνης Κρήτης.
Ἔτη πολλά εὐλογημένα καί εἰρηνικά! Ἀμήν».
Ἐν συνεχείᾳ ὁ Μακαριώτατος ἀνέγνωσε τήν εὐχήν τῶν ὀπωρῶν, ὡς ἀπαρχήν τῆς περιόδου τοῦ θέρους.
Μετά τήν Ἀπόλυσιν τῆς θείας Λειτουργίας ὁ φίλεργος Ἡγούμενος Ἀρχιμανδρίτης π. Δοσίθεος προσέφερεν εἰς τό ἡγουμενεῖον ἀναψυχήν ὕδατος καί πλούσιον ἑόρτιον νηστίσιμον κέρασμα, τῇ δέ μεσημβρίᾳ εἰς ἑστιατόριον τῆς πόλεως παρέθεσε τράπεζαν.
Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας
