Αρχιμ. Αλέξιος Ξενοφωντινός: Συναξάρι Αγίου ανδρός – Στην “Κιβωτό της Ορθοδοξίας”
Ο Καθηγούμενος της Μ. Ξενοφώντος Αγίου Όρους, Αρχιμ. Αλέξιος, στην “Κιβωτό της Ορθοδοξίας”
Αυτός είναι ο επίλογος της επιγείου διαδρομής του σεπτού και μακαριστού Ιεράρχου Τρίκκης & Σταγών Διονυσίου επιθυμήσαντος, όπως χαραχθή εις την πλάκα του τύμβου του ο λόγος του Κυρίου «προς Σε έρχομαι» (Ιω. ιζ΄, 13). Αυτή ήτο η πορεία του πολύπαθου Ιεράρχου, πόθος και αναζήτησις «συν Χριστώ είναι»! Και κατεγράφη αυτή όχι μόνον εις την επιτύμβιον πλάκα του, αλλά ήτο βίωμα ζωής και ασκήσεως.
Διά τούτο με ιερό δέος προσεγγίζω την αγία του μορφή, καθ’ ότι ο μακάριος τούτος Επίσκοπος κατέγραψε συναξάριο αγίου ανδρός. Τον Δεσπότη Χριστό εκ βρέφους ηγάπησε, ως μαρτυρεί η αγία του βιοτή, αίρων αγογγύστως «τον καθ’ ημέραν σταυρόν» (Λκ θ΄, 23) που η θεϊκή πρόνοια ευδοκούσε, διά τον καταρτισμό της ψυχής του και διά να αποτελή «λυχνία» φωτίζουσα και διαλύουσα τα σκότη της αγνωσίας και πλάνης.
Γόνος της αγιοτόκου Μικράς Ασίας, υπέστη εκ παιδικής ηλικίας θλίψιν οδυνηράν, ατενίζοντας τους γεννήτοράς του και τα τρία αδέλφια του να σφαγιάζονται υπό των Αγαρηνών, εναπομείνας αυτός με την μικρά αδελφή του. Ευρέθη εις την πατρώα Ελληνική γη και νεαρά τη ηλίκια προσήλθε και εγκατεβίωσε εις την Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας εν Αγίω Όρει, λαβών το μοναχικό όνομα Αγάπιος, γαλουχηθείς εις την Αγιορειτική παράδοσι και κληρονομία. Τη προτροπή και ευλογία των Γερόντων, εμαθήτευσε εις την Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Σχολή και εκείθεν εις την Θεολογική Σχολή της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, εις την νήσο Χάλκη της Κωνσταντινουπόλεως. Ανδρωθείς και φωτισθείς από το πνεύμα της Ορθοδόξου Θεολογίας και παραδόσεως, ανεδείχθη εις τον Αμπελώνα του Χριστού, της Αγίας μας Εκκλησίας λειτουργός των Μυστηρίων, κήρυξ του Ευαγγελίου ακραιφνής, ηγούμενος της ιστορικής Μονής Λειμώνος της νήσου Λέσβου.
Καιροί χαλεποί και δυσοίωνοι επισκιάζουν την χώρα μας και το ανθρώπινο και εθνικό καθήκον οδηγούν τον άνθρωπο της αγάπης στην σωστική ενέργεια με κίνδυνο της ζωής του, να φυγαδεύσει Άγγλο στρατιώτη, απειλούμενον από των κατακτητών την οργή. Ο μακάριος Γέρων Διονύσιος γίνεται στόχος και συλλαμβάνεται με ετέρους, οδηγούμενοι εις τας φυλακάς. Δέσμιος της αγάπης υπομένει τας βασάνους, δοκιμασίας και ταπεινώσεις αγογγύστως και σθεναρώς.
Μεταφέρεται μετά των λοιπών εις τας φυλακάς του Παύλου Μελά εις Θεσσαλονίκην, με συνεχή τον φόβο της εκτελέσεώς του. Τα μαρτύρια συνεχίζονται όπως και οι εκτελέσεις. Ο τότε Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος με επισταμένας ενεργείας του, κατορθώνει την απελευθέρωσί του, ο μιμητής όμως των αγίων ευχαριστεί θερμά τον Μητροπολίτη διά μέσου του μεσολαβητού και καταγράφει εις το ημερολόγιό του: «…Πώς ν’ αφήσω όλον τούτον τον κόσμο μόνο του, όλους αυτούς τους ανθρώπους που με συνδέουν μαζί τους τόσοι και τόσοι δεσμοί; […] Άκου, Στάθη, (ο μεσολαβητής), να πης του Δεσπότη πως τον ευχαριστώ για το ενδιαφέρον του. Μα τον παρακαλώ θερμά να σταματήσει κάθε ενέργεια. Η θέσι μου είναι μαζί μ’ αυτούς εδώ, που ο Κύριος με έταξε κοντά τους…»!
Και το μαρτύριο συνεχίζεται και επιδεινώνεται εις της Γερμανίας τα κάτεργα, εις τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως (Στόουν και Μπερνάου) με καθημερινές τις κακοποιήσεις και τον κίνδυνο της εκτελέσεως. Τα στίγματα των μαρτυρίων του τα έφερε εις το ηγιασμένο σώμα του έως της κοιμήσεώς του, όπως εμαρτύρησε ο θεράπων ιατρός του!
Η απελευθέρωσις έφθασε το 1945, από τον αμερικανικό στρατό και συνέχισε την ιερατική διακονία του ως ιεροκήρυκας της Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου & Ευρυτανίας, και το έτος 1949 εκλήθη υπό του Αρχιεπισκόπου Κύπρου κυρού Μακαρίου Α΄ να αναλάβει καθήκοντα ιεροκήρυκος και Διευθυντού της νεοιδρυθείσης Ιερατικής Σχολής «Απόστολος Βαρνάβας».
Το έτος 1951, εξελέγη Μητροπολίτης Λήμνου, ένθα περιέβαλε τον ακριτικό λαό την νήσου ταύτης ως καλός Πατήρ και Ποιμήν διακριθείς διά την αγάπη, την απλότητα, την σεμνότητα και την εργατικότητα. Μέχρι της σήμερον μνημονεύουν του σεπτού ονόματός του, διότι το πέρασμά του ήτο αποστολικό και αναγεννητικό. Η αγιότης του βίου του και ο πατρικός λόγος του καθόρισε την πνευματική πορεία πολλών Λημνίων.
Βαρυαλγών, εγκαταλείπει την πολυφίλητο Λήμνο του, τον Μάρτιο του 1959, εκλεγείς υπό της Εκκλησίας της Ελλάδος Μητροπολίτης εις την χηρεύουσα Μητρόπολι Τρίκκης & Σταγών. Τον πόνο του τον αναφέρει και εις την διαθήκην του, όπου γράφει: «Η αμαρτία μου ενώπιόν μου εστί διαπαντός, που απεχώρησα από την Μητρόπολι της ωραίας Λήμνου»!
Τεθείς ο μακάριος Διονύσιος επί την λυχνίαν, ο άγγελος της Μητροπόλεως Τρίκκης & Σταγών έλαμψε διά της αγιότητος αυτού, της σοφίας και την πληθύν των χαρισμάτων αυτού. Η μοναχική του συνείδησις διείπε και συνείχε την καρδία του.
Η αγιοπολιτεία των Μετεώρων διήρχετο κρίσι αποσυνθετική και παρακμής, ο δε Οργανισμός του Ε.Ο.Τ. που κατέλαβε τας Ιεράς Μονάς κατέστησε αυτάς κέντρα κοσμοπολίτικα με όλας τας συνεπείας.
Η πρώτη μέριμνά του από της αναλήψεως των Αρχιερατικών καθηκόντων του εις την Ιερά Μητρόπολί του ήτο να επαναφέρει εις το αρχαίον κάλλος την Αγιοπολιτεία των Μετεώρων, το μέγα αυτό Μοναχικό κέντρο εις την χώρα μας, μετά το μέγα σέβασμα της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας μας, την Αγιώνυμο του Άθωνος Πολιτεία! Επεδόθη εις την αναζήτησι εναρέτων κληρικών και μοναχών, που συντόμως είλκυσε η αγία και πατρική μορφή του και επανδρώθησαν αι Ιεραί Μοναί με ανδρώας και γυναικείας Αδελφότητας και εξήνθησαν και πάλιν οι ιεροί των Μετεώρων βράχοι. Έτσι, το δεύτερο μέγα Μοναχικό κέντρο της Εκκλησίας μας, χάριν της θείας νεύσεως και βοηθείας, αλλά και της αγρύπνου μερίμνης του μοναχοτρίβου Αρχιερέως Τρίκκης & Σταγών Διονυσίου, ανέθαλε και έδωκε καρπούς και ήχησαν οι κώδωνες των Εκκλησιών των Μετεώρων και λαμπρά και αιωνόβια Καθολικά των Ιερών Μονών ελειτούργησαν με την πρέπουσα μοναχική παράδοσι και ηκούσθησαν εις τους θόλους των Ναών ύμνοι δοξολογίας εις τον εν Τριάδι Θεό και την Μετεωρίτισσαν Θεοτόκον και τους εν Μετεώροις διαλάμψαντας αγίους Πατέρας!
Τη πατρική αυτού στοργή και διδαχή και ευχή, συνεργοί και υποτακτικοί αυτού ανέστησαν και εστήριξαν τον μοναχισμό εις τα Τρίκαλα και εις τους τόπους της διακονίας των, ιδρύοντες και επανδρώνοντες πλείστας Ιεράς Μονάς εις Μετέωρα, Άγιον Όρος και αλλαχού. Τοιουτοτρόπως, ο λαός του Θεού εύρε λιμένας σωτηρίας, τόπους καταπαύσεως, ειρήνης, αγάπης, μετανοίας και αγιασμού.
«Ανήρ επιθυμιών του Πνεύματος», ενέπνευσε τους συνεργούς αυτού και της Εκκλησίας το ποίμνιο να εργάζεται τα «έργα του φωτός»! Εκτός των πρωτοβουλιών διά τον επανευαγγελισμό του λαού, με τους πολυπληθείς κήρυκας του λόγου που συνέλεξε ως φιλόστοργος Πατήρ, διακηρύττοντας πως «ο θερισμός πολύς», ελειτούργησαν επί των ημερών του τρία μαθητικά οικοτροφεία αρρένων και ένα διά κορασίδας, διά την περίθαλψι και μόρφωσι απόρων μαθητών εκ των ορεινών περιοχών της Μητροπόλεώς του, από όπου απεφοίτησαν πολυάριθμοι επιστήμονες, κληρικοί, μοναχοί εκλεκτοί, υγιή στοιχεία εις την κοινωνία και πολιτεία μας.
Ως φαεινός φάρος οδηγούσε τα τέκνα του εις τον λιμένα της θεογνωσίας και της ασκήσεως των θείων προσταγμάτων. Άναψε το πυρ της προς Θεόν αγάπης εις λαόν πολύν.
Η φιλανθρωπία του, η ακτημοσύνη, η ελεήμων καρδία του, η φιλοπατρία και η αγαθότης του, η φιλοξενία και το πατερικό του φρόνημα, η αγάπη του εις την αγία του Χριστού Εκκλησία διέκριναν την αγία του ζωή. Η καρτερία και η υπομονή του μαρτυ-ρούσαν τον πλούτο της χρηστότητος της καρδίας του. Ήτο ο προσευχόμενος Επίσκοπος και ο μελετών νύκτα και ημέρα τον νόμον του Θεού. Ζώντας πλησίον του, διεπίστωνε κανείς την απόλυτη εμπιστοσύνη που διέθετε στην Πρόνοια του Θεού. Υπέμενε δε «πάσαν θλίψιν και στενοχωρίαν» ως καλός του Κυρίου υποτακτικός δοξάζων τον Θεόν «περί πάντων»!
Ο προσφιλής του ύμνος, που καθ’ εκάστην έμελπε, «Τι ανταποδώσωμεν τω Κυρίω περί πάντων ων ανταπέδωκεν ημίν…»! (Ψαλμ. ριε΄ 12).
Και η σύντομος διάρκεια της ζωής του δεν ήτο περιχαρής και ευχάριστος, αλλά εν μέσω πολλών μαρτυρίων, θλίψεων, ασθενειών και ποικίλων δοκιμασιών. Χρυσοστομική η διαγωγή του: «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν» και εις τον απορφανισμό και εις την φυλακή και τα στατόπεδα και εις τας ασθενείας και εις την Αρχιερατική του διακονία, «Δόξα τω Θεώ περί πάντων»!
Και εις τας δυσκόλους ημέρας της Εκκλησίας μας, κατά την περίοδο της επταετίας, που εκλήθη να υπηρετήσει μετ’ άλλων αγίων Αρχιερέων τα της Εκκλησίας θέματα με διάκρισι, σύνεσι, αγάπη και σεβασμό επέλυσαν τους γορδίους δεσμούς που συνείχαν τα εκκλησιαστικά πράγματα.
Σπουδαίο και περιλάλητο το συγγραφικό του έργο. Μνημειώδες έργο του το «Μάρτυρες», η αυτοβιογραφία του, που αποκαλύπτεται η σταυρική του πορεία που δοξολογών τον Θεόν ηκολούθησε. «Ο πιστός οικονόμος», εγκόλπιο ιερέως καταγράφων ποίον το έργον του καλού ποιμένος, διά να αναδειχθή «τύπος των πιστών» διακονών θεοπρεπώς τον λαόν του Θεού. Εκδόσεις διαφωτιστικές διά την ιερατική κλήσι, όπως «Το προσκλητήριον, η Ιερωσύνη κατά τον ιερό Χρυσόστομο». Ο «Ανατολικός Ορθόδο-ξος Μοναχισμός», μοναδική συλλογή πατερικών κειμένων αναφερομένων εις τας αρχάς, την αξία και τον βίο του Ορθοδόξου μοναχισμού. Η αγάπη του προς τον μοναχισμό εγέννησε τούτο το έργο, εγκόλπιο μοναχικής βιοτής και παραδόσεως! Πλείστας άλλας εκδόσεις με τας οποίας, ως καλός ποιμήν, ενουθέτει τα τέκνα του με την πατερική σοφία. Η επιστημονική, κοινωνική και πνευματική του κατάρτισις υψηλού επιπέδου. Γνήσιος τηρητής της παραδόσεως, φιλόκαλλος, φιλόθεος και φιλάνθρωπος!
Μία ημέρα, ενθυμούμαι να ανέρχεται της βαθμίδες της σκάλας ανυπόδητος· μετ’ ολίγον επανήλθε έχοντας αντί υποδημάτων, ταπεινές εμβάδας. Ο Σεβασμιώτατος έδωκε τα υποδήματά του εις πτωχόν ιερέα, που τον επεσκέφθη και μη έχων δεύτερο ζεύγος υποδημάτων, επέστρεψε εις το γραφείο του με απλάς εμβάδας. «Εσκόρπισεν, έδωκε τοις πένησιν, η δικαιοσύνη αυτού μένει εις τον αιώνα…»! (Ψαλμ. ρια΄ 9).
Αξιομνημόνευτο, εκ των απείρων, είναι τούτο που κάποτε η αδελφή του Αριάδνη, που μας υπηρετούσε εις την Μητρόπολιν, μου είπε: «Πες, πάτερ μου τον αδελφό μου να μου πάρει ένα ζευγάρι παντόφλες». Δοθείσης της ευκαιρίας, ανέφερα εις τον Δεσπότη μας το αίτημά της. Ο κατά πάντα φιλάνθρωπος και αγαθός Επίσκοπος, μου απήντησε μειδιώντας: «Η αδελφή μου παίρνει μία μικρή σύνταξι και μπορεί να προμηθευτεί. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν ούτε το ψωμί τους…»! Ο απλόχερος παντού, είχε και της διακρίσεως το χάρισμα, τα πάντα διαθέτων εις τους έχοντας ανάγκας.
Η πρόωρος εκδημία του προς Κύριον, τον Ιανουάριο του 1970, έφερε πόνο και οδύνη εις το εκλεκτό ποίμνιό του και τα αναρίθμητα πνευματικά του τέκνα. Ενεταφιάσθη πανδήμως υπό της Εκκλησίας απάσης εις την ηγαπημένη Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου εις Βυτουμά, συμφώνως προς το ενύπνιο που του υπέδειξε η Θεοτόκος. Προέστη ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος ο Α΄, με υπέρ τους πεντήκοντα Αρχιερείς, άπας ο κλήρος και ο πιστός και εκλεκτός λαός της Θεσσαλικής γης. Όλοι καταθέσαμε τον σε-βασμό και τον κλαυθμό μας σε έναν πνευματικό πατέρα, μάρτυρα και ομολογητή της ορθοδόξου πίστεως και ανακαινιστή της μοναχικής ζωής και πολιτείας, όχι μόνον εις την θεόσωστον Αυτού επαρχία, αλλά και τον ορθόδοξο κόσμο.
Συγκλονιστική αποτελεί και η προσωπική μου εμπειρία· το σαρανταήμερο από της κοιμήσεώς του, ετέλεσα το ιερό Σαρανταλείτουργο διά την ανάπαυσι της μακαρίας ψυχής του αειμνήστου Γέροντός μας. Κατά τη διάρκεια των 40 λειτουργιών, δεν κατόρθωσα να ανέλθω εις την Ιερά Μονή του Βυτουμά για ένα Τρισάγιο. Την τριακοστή ένατη νύκτα, κατ’ όναρ, εμφανίζεται ο σεπτός Γέροντάς μας και μου λέγει: «Δεν ήλθες από την ταφή μου στο μνήμα μου», και μου φανέρωσε τον ιερό του τάφο, που δεν είχα δεί πως τον φιλοτέχνησαν οι αδελφές της Ιεράς Μονής. Ασμένως έσπευσα εις τον τόπο της αναπαύσεώς του και ο τάφος που αντίκρυσα ήταν ακριβώς αυτός που μου υπέδειξε κατ’ όναρ!
Πλειάδα Ιερών Μονών σεμνύνεται ότι έχουν πνευματικόν Πατέρα και τροφό τον θείον Διονύσιον. Η Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρα εν Αγίω Όρει, με επικεφαλής τον αξιομακάριστο Γέροντα και Καθηγούμενο αυτής, τον αρχιμανδρίτη Αιμιλιανό, όστις πνευ-ματικό ανάστημα του σεβαστού Γέροντος Διονυσίου ετύγχανε. Αι Αδελφότητες των Ιερών Μονών του Ξενοφώντος και του Παντοκράτορος, εις το Άγιον Όρος, του Δουσίκου εις τα Τρίκαλα, με Γέροντα τον αξιομακάριστο Καθηγούμενο Αρχιμ. Ιγνάτιο Πούτο, αίτινες επανδρώθησαν από πνευματικά τέκνα του σεπτού Ιεράρχου Διονυσίου. Αι γυναικείαι Ιεραί Μοναί του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου εις Ορμύλια Χαλκιδικής, το Ιερό Ησυχαστήριο του Τιμίου Προδρόμου Ακριτοχωρίου Σιδηροκάστρου, και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου εις το Κόρμποβο Τρικάλων, αποτελούν καρποί του αξιομακαρίστου Γέροντος Τρίκκης & Σταγών, καθότι τέκνα του πνευματικά τας επάνδρωσαν. Αλλά και εις την ξένην, τη συνδρομή τέκνων του αγίου Γέροντος συνέστησαν Ιεράς Μονάς προς δόξαν Θεού και σωτηρίαν ψυχών ποθούντων τον Κύριο. Εις την νήσο του αγίου Σπυρίδωνος, την Κέρκυρα, ο πνευματικός του υιός, μακαριστός Μητροπολίτης Πολύκαρπος Βαγενάς, συνέστησε την Ιερά Μονή του Παντοκράτορος Σωτήρος Χριστού, εις Άγιον Αθανάσιον, και αλλαχού.
«Επιλείψει γαρ με ο χρόνος» διηγούμενον τα ιερά καρπίσματα της καλλιελαίου ταύτης φυτείας. Ο θείος Διονύσιος υπήρξε πρωτοστάτης εις το αναγεννητικό κίνημα του Ανατολικού Ορθοδόξου Μοναχισμού, ως πιστό τέκνο της Αγιορειτικής παραδόσεως, θεολόγος Χαλκίτης, γόνος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, και υπηρέτης του λόγου του Ευαγγελίου εν έργω και διδαχή.
Εστάθη ο μακαριστός καθ’ όλον τον βίον αυτού πνευματική μορφή συνδυάζουσα θαυμαστώς βίωμα αγιοπατερικό και λόγο ορθοτομούντα την αλήθεια της Βασιλείας του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος!
Ας έχουμε την αγία του ευχή από το υπερουράνιο θυσιαστήριο, όπου παρίσταται μετά των αγίων και δικαίων, χάριτι Θεού!
