Υπερτουρισμός και Άγιον Όρος
Το Άγιον Όρος είναι τόπος προσευχής, ησυχίας και μυστηρίου. Εκεί αφιερώνονται οι μοναχοί στο «Περιβόλι της Παναγίας».
Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεου
Το Άγιον Όρος διαφυλάσσει τις πάνω από χίλια χρόνια παραδόσεις, κυρίως κρατά την ορθόδοξη πίστη, τη λατρεία, «τη μέθοδο της ορθοδόξου ευσεβείας», που είναι ο τρόπος της σωτηρίας, όταν αυτά έχουν χαθεί από τις κοινωνίες μας, ακόμα και τις χριστιανικές. Πρόκειται για έναν χώρο που κρατά αναλλοίωτες τις παραδόσεις σε πολλά σημεία, την Εκκλησία και το φυσικό περιβάλλον. Κυρίως οι μοναχοί έχουν κέντρο τον Θεό και την Εκκλησία.
Οι εκτός του Αγίου Όρους άνθρωποι άλλοι από ευλάβεια, άλλοι από αναζήτηση, άλλοι από περιέργεια και τουρισμό επισκέπτονται το Άγιον Όρος, όπου βρίσκουν αβραμιαία φιλοξενία, αγάπη ανιδιοτελή και αισθάνονται μια ηρεμία η οποία είναι δυσεύρετη στις κοινωνίες μας. Όμως κάθε γεγονός έχει και τα όριά του.
Διαβάζουμε σε καθημερινή εφημερίδα πανελλαδικής εμβέλειας ότι «ο υπερτουρισμός απειλεί το Άγιον Όρος», «η πληθώρα επισκεπτών και οχημάτων οδηγεί σε φόβους για αναίρεση του ησυχαστικού χαρακτήρα και απώλεια της θρησκευτικότητας». Μάλιστα γράφεται ότι «πολυκοσμία και κυκλοφοριακά προβλήματα είναι οι δύο σημαντικότερες συνέπειες της υπερεπισκεψιμότητας που παρατηρείται πλέον στο Άγιον Όρος, ενώ την ίδια στιγμή πληθαίνουν οι φωνές διαμαρτυρίας και από τις μονές και από την Ιερά Επιστασία που κρούουν τον κώδωνα κινδύνου για αναίρεση του ησυχαστικού χαρακτήρα, απώλεια της θρησκευτικότητας και τουριστικοποίηση του Άθω».
Οι αριθμοί είναι ανησυχητικοί. Το πρώτο εξάμηνο του 2024 είχαν μπει στο Άγιον Όρος 75.000 άνθρωποι, εφέτος το πρώτο εξάμηνο του 2025 ο αριθμός των προσελθόντων ανήλθε στις 85.000. Σε αυτόν τον αριθμό πρέπει να προστεθεί και ο αριθμός 4.000 των εργαζομένων μόνιμα ή εποχικά που έχουν εργατικό διαμονητήριο, καθώς επίσης και εκείνων που λαμβάνουν διαμονητήρια για σκήτες και κελιά. Ακόμη, «η υψηλή επισκεψιμότητα» έχει αυξήσει και την ανάγκη των οχημάτων και των ταξί για τη μετακίνηση των εργαζομένων και των προσκυνητών», με αποτέλεσμα να γίνουν πολλά τροχαία ατυχήματα. (Δημήτριος Αλεξόπουλος, ΤΑ ΝΕΑ, 17-11-2025)
Όποιος γνωρίζει από τη ζωή του Αγίου Όρους καταλαβαίνει το τι πρόβλημα δημιουργούν όλοι αυτοί οι επισκέπτες ή προσκυνητές, ως προς τη διαμονή τους και την τροφοδοσία τους. Βεβαίως οι μοναχοί του Αγίου Όρους δείχνουν αφειδώλευτα την αγάπη τους, και πολλοί προσκυνητές ή επισκέπτες ωφελούνται πνευματικά από τις ακολουθίες, που γίνονται στους ναούς, τους λόγους που ακούγονται, την εξομολόγηση που κάνουν σε διακριτικούς πνευματικούς, και αυτή είναι η μεγάλη προσφορά του Αγίου Όρους, αλλά αυτό απαιτεί κόπο και έξοδα.
Παρά ταύτα πρέπει να παραμείνει το Άγιον Όρος ως τόπος προσευχής και ησυχίας, ως τόπος θεραπείας και υπομνήσεως της ορθόδοξης ζωής η οποία χάθηκε από τις κοινωνίες μας. Γιατί, αν όλα γίνουν τουρισμός και περιέργεια και χαθεί το ησυχαστικό στοιχείο της παράδοσής μας, τότε θα χαθεί ένας σημαντικός τρόπος ζωής, που τον έχει ανάγκη ο άνθρωπος κάθε εποχής.
